Ve biliyorum, hepimiz kurban kesildikten sonra hemen pişirmeye geçip ailecek masaya oturmayı seviyoruz. Hatta o ilk kavurmanın yeri birçok aile için çok başkadır.

Ancak kurban etinin doğru şekilde dinlendirilmeden tüketilmesi hem sindirim sistemi açısından sorun oluşturabiliyor hem de etin lezzetini, kıvamını ve besin değerini olumsuz etkileyebiliyor.

Kesim sonrasında etlerde “rigor mortis” adı verilen, halk arasında ise “ölüm sertliği” olarak bilinen fizyolojik bir süreç oluşur. Bu dönemde kas lifleri sertleşir ve et normalden daha zor sindirilir hale gelir. Özellikle mide hassasiyeti, gastrit, reflü ya da sindirim problemi yaşayan kişilerde bu durum çok daha belirgin hissedilebilir.

Bu nedenle yeni kesilmiş etin hemen tüketilmesi yerine belirli bir süre dinlendirilmesi oldukça önemlidir. Etler öncelikle temiz ve serin bir ortamda birkaç saat bekletilmeli, ardından yaklaşık 24 saat boyunca buzdolabında dinlendirilmelidir. Bu süreç tamamlandığında et hem daha yumuşak hale gelir hem de pişirme sırasında daha iyi sonuç verir.

Kurban Bayramı’nda yapılan en büyük hatalardan biri de etlerin büyük parçalar halinde, üst üste ve sıcak ortamda uzun süre bekletilmesidir. Bu durum etin iç sıcaklığının yükselmesine ve mikroorganizma oluşum riskinin artmasına neden olabilir.

Bu yüzden etler mümkün olduğunca küçük parçalara ayrılarak saklanmalı; tüketilmeyecek miktarlar tek kullanımlık porsiyonlar halinde derin dondurucuya kaldırılmalıdır.

Etleri saklarken hava almayan saklama kapları ya da uygun buzdolabı poşetleri kullanmak da oldukça önemlidir. Çünkü yanlış saklama koşulları yalnızca lezzet kaybına değil, aynı zamanda ciddi hijyen problemlerine de yol açabilir.

Burada dikkat edilmesi gereken önemli noktalardan biri de çözündürme yöntemidir.

Donmuş etler oda sıcaklığında ya da sıcak su içerisinde bekletilerek çözdürülmemelidir. En doğru yöntem, etin bir gece önceden buzdolabının alt rafına alınarak kontrollü şekilde çözülmesini sağlamaktır.

Çünkü yanlış çözündürme yöntemleri bakteriyel üreme riskini ciddi şekilde artırabilir. Ayrıca çözünen et tekrar dondurulmamalıdır. Bu durum hem besin kalitesini düşürür hem de sağlık açısından risk oluşturabilir.

Hijyen konusu da bayram sürecinde oldukça önemli.

Çiğ etle temas eden bıçaklar, kesme tahtaları, tezgahlar ve diğer ekipmanlar iyi temizlenmeden tekrar kullanılmamalıdır. Özellikle sakatatlarla temas etmiş yüzeylerin ayrı tutulması gerekir. Çünkü sakatatlar bakteriyel yük açısından daha riskli olabilir.

Ayrıca çiğ etin yıkandığında temizleneceği düşünülür; ancak bu oldukça yaygın bir yanlış bilgidir. Çiğ eti yıkamak bakterileri yok etmez, aksine mutfak yüzeylerine ve çevreye yayılmasına neden olabilir.

Bir diğer önemli konu ise pişirme yöntemi…

Kurban Bayramı denince çoğu kişinin aklına ilk olarak mangal geliyor.
Ve inanın, ben de bayramın en keyifli anlarından birinin ailecek mangal başında geçirilen o saatler olduğunu düşünüyorum.

Elbette mangal bayram kültürünün güzel bir parçası. Ancak burada dikkat edilmesi gereken nokta, etin çok yüksek ateşte ve kömürleşecek şekilde pişirilmemesi.

Çünkü kömürleşmiş etlerde sağlık açısından risk oluşturabilecek bazı zararlı bileşikler ortaya çıkabiliyor. Özellikle etin ateşle doğrudan temas etmesi sonucu oluşan yoğun yanık yüzeyler uzun vadede sağlık açısından risk taşıyabiliyor.

Ayrıca etin ateşe çok yakın pişirilmesi; özellikle B1, B6, B12 ve folik asit gibi bazı vitaminlerde kayba neden olabiliyor.

Bu nedenle etleri yüksek ateşte yakmak yerine daha kontrollü, orta sıcaklıkta ve yavaş pişirmek çok daha doğru bir yaklaşım olacaktır.

Kavurma yapılırken ekstra kuyruk yağı ya da iç yağ eklemek yerine etin kendi yağıyla pişirilmesi de daha dengeli bir tercih olabilir. Çünkü kırmızı et zaten doğal olarak doymuş yağ içerir.

Özellikle hipertansiyon, kalp-damar hastalığı, diyabet ya da yüksek kolesterol problemi olan kişilerin porsiyon kontrolüne biraz daha dikkat etmesi gerekir.

Et tüketiminin arttığı bu dönemde sofralarda sebzelere yer vermek de oldukça önemli. Salata, zeytinyağlı sebzeler, yoğurt, ayran ve tam tahıllı besinlerle oluşturulan dengeli tabaklar hem sindirimi destekler hem de mideyi rahatlatır.

Ve her bayram olduğu gibi bu bayramda da en çok hatırlatmak istediğim şeylerden biri şu:

Su tüketimini ihmal etmeyin.
Sebze tüketimini azaltmayın.
Uzun süre hareketsiz kalmayın.

Çünkü bayram sofralarının keyfini çıkarırken bedenimizi korumak da mümkün.

Hem geleneklerimizi yaşatabildiğimiz hem de sağlığımızı koruyabildiğimiz güzel sofralarda buluşmak dileğiyle…

Herkese sağlıklı, huzurlu ve güzel bayramlar diliyorum.

“Bu bayram biraz kaçacak ama sonrasında toparlarım.”
“Bayramda diyet mi olur?”
“Bugün serbest, pazartesi başlarım.”

Aslında çoğu zaman bayram sofralarında konuştuğumuz şey yemeklerden çok, yemekle kurduğumuz ilişki oluyor.

Çünkü Kurban Bayramı sadece etten, tatlıdan ya da kalabalık sofralardan ibaret değil. Aynı zamanda ikramların arttığı, “bir lokmadan bir şey olmaz” cümlesinin sık duyulduğu, bazen de kişinin kendi bedeninin sesini duymayı unuttuğu bir dönem…

Ve açık konuşmak gerekirse ben hiçbir zaman danışanlarına korkuyla yaklaşan bir diyetisyen olmadım.

“Yeme.”
“Bozarsın.”
“Kaçamak yaptın.”
diyen biri de olmadım.

Hatta çoğu zaman;

“Afiyet olsun, bal şeker olsun… Hadi devam edelim.”

diyen bir diyetisyen oldum.

Çünkü biliyorum ki bir öğün, bir tatlı ya da bir bayram sofrası tek başına hiçbir şeyi bozmaz. Ama kişinin suçluluk hissiyle hareket etmeye başlaması, “nasıl olsa bozdum” düşüncesine kapılması, bazen asıl dengeyi orada kaybettirebilir.

Bayramlarda en sık gördüğümüz şeylerden biri de “telafi” düşüncesi oluyor.
Bir gün fazla yenildiğinde ertesi gün aç kalmaya çalışmak, sürekli tartılmak ya da kendini cezalandırmak…

Oysa beden pazarlık sevmez.
Aşırı kısıtlama çoğu zaman yeni bir aşırı yeme döngüsünü beraberinde getirir.

Bir de bayramlarda sadece sofralar büyümüyor…
Bazen yorumlar da büyüyor.

“Kilo mu aldın sen?”
“Biraz yaramış bayram.”
“Hadi bugün de ye, zaten bozmuşsun.”

gibi cümleler çoğu zaman söylenip geçiliyor.

Ama kişinin bedeniyle ilgili yapılan yorumlar, bazen düşünüldüğünden çok daha fazla iz bırakabiliyor.

Belki de tam bu yüzden bayramda birbirimize sadece yemek ikram etmeyi değil, biraz daha nazik konuşmayı da hatırlamamız gerekiyor.

Çünkü hiç kimse bir bayram sofrasından mutsuz ayrılmayı hak etmiyor.

Bu yüzden bayram boyunca yapılabilecek en güzel şeylerden biri; sofraların keyfini çıkarırken bedenin verdiği sinyalleri de unutmamak…

Gerçekten aç mıyım?
Doydum mu?
Sırf ayıp olmasın diye mi yemeye devam ediyorum?
Yoksa sadece o anın tadını mı çıkarıyorum?

Bazen kişinin kendine sorduğu küçük bir soru bile birçok şeyin fark edilmesini sağlayabilir.

Elbette Kurban Bayramı’nda et tüketimi artıyor. Bu nedenle güne sadece kavurmayla başlamak yerine yanında sebzeler, salatalar, yoğurt ve yeterli su tüketimiyle daha dengeli sofralar oluşturmak hem sindirim sistemi hem de gün içindeki enerji açısından oldukça önemli.

Özellikle hızlı yemek yemek, uzun süre hareketsiz kalmak ve gün boyunca sürekli atıştırmak; bayram sonrasında birçok kişide şişkinlik, hazımsızlık ve yorgunluk hissine sebep olabiliyor.

Ama yine de bayramı sadece “ne kadar yedim?” üzerinden değerlendirmemek gerekiyor.

Çünkü bazı sofralar kalori hesabından çok daha fazlasını taşır.
Bir araya gelmeyi, paylaşmayı, özlem gidermeyi…
Belki de uzun zamandır aynı masada oturamayan insanların yeniden yan yana gelişini.

Bu bayram kendinizi suçlamadan, bedeninizi dinleyerek, dengeyi unutmadan ilerleyin.

Afiyet olsun.
Bal şeker olsun.
Sonra yine devam ederiz. Sağlıklı, mutlu, iyi bayramlar!

Bu soru genellikle şöyle devam ediyor:
“Akşam 6’dan sonra yemek yemiyorum.”
“Akşam yemeğini erken yedim ama yine de kilo veremedim.”
“Geç yediğim için mi kilo alıyorum?”

Son yıllarda akşam yemeği saatleri oldukça konuşulur hale geldi. Özellikle sosyal medyada sıkça karşımıza çıkan “akşam 6’dan sonra yemek yemeyin” önerisi birçok kişinin kafasını karıştırıyor.

Peki gerçekten akşam yemeğini erken yemek zayıflatır mı?

Öncelikle şunu söylemek gerekiyor:
Tek başına akşam yemeğini erken yemek, zayıflamak için yeterli değildir.

Gözden Kaçmasın

“Su İçiyorum Ama Yine de Ödemim Var”

Haberi görüntüle

Zayıflama sürecinde önemli olan günün tamamındaki beslenme düzenidir. Yani sadece akşam yemeğinin saati değil, gün içinde ne yediğimiz, ne kadar hareket ettiğimiz ve uyku düzenimiz de bu süreci etkiler.

Peki akşam yemeğini erken yemenin hiç mi önemi yok?
Aslında var. Ama düşündüğümüz şekilde değil.

Akşam saatlerinde vücudumuzun metabolik hızı günün erken saatlerine göre biraz daha düşer. Ayrıca akşam saatlerinde hareketimiz de genellikle azalır. Eve geliriz, günün yorgunluğunu atmaya çalışırız, koltuğa otururuz, elimizde telefonla zaman geçirmeye başlarız.

İşte tam da bu noktada hareketimiz azalır. Bu da akşam saatlerinde tüketilen besinlerin harcanmasını zorlaştırabilir.

Ancak burada asıl önemli olan sadece saat değil, akşam yemeğinin içeriğidir.

Gözden Kaçmasın

Mevsim Değişti, İştah Neden Değişti?

Haberi görüntüle

Örneğin akşam 18:00’de yüksek kalorili bir öğün tüketmek ile 20:00’de daha dengeli bir öğün tüketmek arasında fark olabilir. Bu yüzden sadece saate odaklanmak yerine öğünün içeriğine dikkat etmek daha önemlidir.

Bir diğer önemli konu ise akşam yemeğini çok erken yiyip sonrasında uzun süre aç kalmak.
Bu durumda birçok kişi gece saatlerinde tekrar acıkabiliyor. Bu da genellikle kontrolsüz atıştırmalara yol açabiliyor.

Özellikle şu cümleyi sık duyuyorum:
“Akşam yemeğini erken yiyorum ama gece acıkıyorum.”

Aslında bu oldukça normal bir durum. Çünkü akşam yemeğini çok erken saatte yiyip uzun süre aç kalmak, vücudun yeniden acıkmasına neden olabilir.

Bu noktada önemli olan akşam yemeğini çok erken yemek değil, uyku saatine yakın ağır yemeklerden kaçınmakolabilir.

Genellikle akşam yemeğini uyumadan 2-3 saat önce tüketmek daha dengeli bir yaklaşım olabilir.

Gözden Kaçmasın

Mideyi İyileştiren Şey Sadece İlaç Değil: Beslenmenin Gücü (Gastrit, Reflü, Helicobacter)

Haberi görüntüle

Bir diğer önemli konu ise akşam saatlerinde oluşan açlık hissi.
Bazen bu açlık gerçek bir açlık olmayabilir. Yorgunluk, alışkanlık veya can sıkıntısı da akşam saatlerinde yemek isteğini artırabilir.

Bu yüzden akşam saatlerinde oluşan açlık hissini doğru değerlendirmek önemlidir.

Peki akşam yemeği için ideal saat var mı?
Aslında herkes için geçerli tek bir saat yoktur. Çünkü herkesin günlük düzeni farklıdır.

Erken uyuyan biri için akşam yemeği erken olabilir.
Geç uyuyan biri için ise daha geç saatler uygun olabilir.

Bu yüzden akşam yemeği saatinden çok, genel beslenme düzenine odaklanmak daha doğru olacaktır.

Unutmamak gerekir ki zayıflamak için tek bir doğru saat yoktur.
Önemli olan dengeli beslenmek, porsiyon kontrolü yapmak ve düzenli bir beslenme planı oluşturmaktır.

Akşam yemeğini erken yemek bazı kişiler için faydalı olabilir. Ancak tek başına mucizevi bir çözüm değildir.

Bazen önemli olan saat değil, günün tamamındaki alışkanlıklardır.

Mum üflemeyi de severim, mum üfletmeyi de. Hatta aramızda kalsın… Doğum günlerimde o kadar heyecanlı oluyorum ki mum üflerken çoğu zaman dilek tutamıyorum bile. O anın heyecanına kapılıp sadece gülümsüyorum.

Her yıl “Bu yıl beklentisiz olacağım” desem de bunu pek başarabildiğimi düşünmüyorum. Çünkü doğum günleri benim için sadece bir yaş daha almak değil, durup kendime bakmak gibi. Geçen yıl nasıldım, şimdi neredeyim…

Ve bu yazı…
Biraz da benim için.

27…
Benim için kolay bir yaş hiç değildi. Ama bir o kadar da öğreticiydi.

Bu yıl en çok dengeyi kurmakta zorlandım. İş, ailem, arkadaşlarım, kendim… Hepsine yetişmeye çalışırken bazen kendimi arada bıraktım. Kendimi çok fazla işe verdiğim zamanlar oldu. Yoruldum. Ama yine de durmadım.

Yaklaşık 2000 danışan…
Bu sayıyı düşündüğümde bile içimde bir gurur oluşuyor. Bu kadar insanın hayatına dokunmak, hikayelerine tanıklık etmek… Sanırım 27 yaşımda en çok büyüdüğüm yer de burası oldu.

Bambaşka masalarda oturdum. Meğerse o boş sandalyede oturacakmışım.
Bambaşka konular dinledim, bambaşka hayatlara tanıklık ettim. Çok şey tecrübe ettim ama bütün bunların içinde yine kendim kalmayı başardım.

Sınırlarımı daha net çizmeyi öğrendim.

Evet, daha çok kariyer odaklı bir yıldı. Ama o kariyerin içinde sadece iş değil, hayata dair çok fazla şey öğrendim.

En büyük başarımın sadece kariyerim olması gerektiği düşüncesinden biraz uzaklaşmayı başardım.
Hala tam anlamıyla başarabildiğimi söyleyemem ama… en azından artık bunun farkındayım.

27 yaşındaki kendime bir şey söylemem gerekse şöyle derdim:
“İyi ki ‘ne gerek var’ demekten çok uzak yaşadın. Elinden gelenin çok daha fazlasını yaptın.”

Bir de kendime teşekkür etmek istiyorum. 27 yaşımda spor rutinim inanılmazdı. Yorulduğum günlerde bile vazgeçmedim. Kendime ayırdığım o zamanlar bana çok iyi geldi.

Bu yıl hayatıma yepyeni insanlar girdi. Bazıları kaldı, bazıları ise hiç olmaması gerektiğini fark ettiğim insanlar olarak çıktı. Ama galiba büyümek biraz da bu.

Bu yıl lezzetli yemekler yedim, uzun sohbetler ettim. Gün doğumlarını ve gün batımlarını izlemeyi hep çok sevdim ama bu yıl gerçekten inanılmaz görüntülere şahit oldum. Bazen sadece durup izledim. O anlarda hayatın ne kadar güzel olduğunu düşündüm.

Ve şimdi 28…

Yeni yaşım için çok heyecanlıyım. Kendimi bildim bileli enerjik, pozitif ve neşeli birisi olduğum söylenir. Açıkçası herkesin böyle olduğunu sanırdım. Yaş aldıkça bunun aslında ne kadar büyük bir şans olduğunu fark ettim. Mutlu olmayı da seviyorum, mutlu etmeyi de. Bu yüzden enerjimi düşüren ortamlarda bulunmamayı tercih ediyorum.

Bir diyetisyenim ama evet, boğa burcuyum. Belki de bu yüzden daha sakin, daha rutin ve daha dengeli bir hayat fikri bana iyi geliyor. 28 yaşımda daha enerjik ama daha sakin, daha üretken ama daha huzurlu bir yıl istiyorum.

27 bana çok şey öğretti. Yorulmayı da, büyümeyi de, vazgeçmemeyi de…
28’den ise daha çok denge, daha çok huzur ve daha çok üretkenlik bekliyorum. Ve bu yılın sonunda geriye dönüp baktığımda,
“İyi ki 28” diyebilmek istiyorum.

Hoş geldin 28.
Ben hazırım.

Üstelik kişi su tüketimine dikkat ettiğini söylüyor, tuzu azalttığını ifade ediyor. Ancak tartıya baktığımızda belirgin bir kilo artışı da görmüyoruz. Buna rağmen kendini daha şişkin hissediyor.

Peki bu durum neden oluyor?

Aslında mevsim geçişlerinde bu durum oldukça sık görülüyor. Mevsim geçişleri hakkında bir önceki yazımda da bu konuya kısaca değinmiştim. Çünkü mevsim değiştiğinde sadece iştahımız değil, vücudumuzun sıvı dengesi de değişiyor.

Gözden Kaçmasın

Mevsim Değişti, İştah Neden Değişti?

Haberi görüntüle

Öncelikle şunu bilmek gerekiyor:
Her şişkinlik kilo artışı değildir.

Özellikle bahar aylarında vücut yeni hava koşullarına uyum sağlamaya çalışır. Hava sıcaklıklarının artması, gün ışığının uzaması, hareket düzeyinin değişmesi… Bunların hepsi vücudun sıvı dengesini etkileyebilir. Bu süreçte vücut geçici olarak su tutabilir ve bu durum ödem hissi olarak karşımıza çıkabilir.

Bu konuyla ilgili gelen sorular da aslında oldukça benzer:

“Yemek sırasında su içmek doğru mu?”
“Yürüyüş sırasında su içilmeli mi?”
“Günde ne kadar su içmeliyiz?”
“Çok su içmenin zararı var mı?”
“Akşam saatlerinde neden daha fazla şişkin hissediyorum?”
“Çok su içiyorum ama tuvaletten çıkamıyorum.”

Gözden Kaçmasın

Mideyi İyileştiren Şey Sadece İlaç Değil: Beslenmenin Gücü (Gastrit, Reflü, Helicobacter)

Haberi görüntüle

Aslında tüm bu soruların temelinde aynı konu var:
Vücudun sıvı dengesi.

Bu konuyla ilgili en çok sorulan sorulardan biri de şu:
“Ana ve ara öğünlerle beraber su tüketilmeli mi?”

Bu konu oldukça sık soruluyor. Ben genellikle danışanlarıma su tüketimini yemeklerden yaklaşık yarım saat önce veya yarım saat sonra olacak şekilde planlamalarını öneriyorum.

Gözden Kaçmasın

Gebelikte Şeker Çıktı Diye Panik Yok: Gestasyonel Diyabeti Anlayalım

Haberi görüntüle

Çünkü yemek sırasında fazla su tüketmek bazı kişilerde şişkinlik hissini artırabiliyor. Özellikle ödem ve sindirim hassasiyeti olan kişilerde bu durum daha belirgin olabiliyor. Bu yüzden su tüketimini gün içine yaymak ve öğünlerle çakıştırmamaya çalışmak daha konforlu bir sindirim süreci sağlayabiliyor.

Bir diğer sık sorulan soru ise:
“Yürüyüş sırasında su içilmeli mi?”

Özellikle havaların ısınmasıyla birlikte bu konu daha da önem kazanıyor. Yürüyüş sırasında terleme artar ve vücut su kaybeder. Bu yüzden yürüyüş öncesinde ve sonrasında su tüketmek oldukça önemlidir.

Gözden Kaçmasın

Tiroidi Olanlar Yalnız Değil: “Ben Neden Böyleyim?” Diye Düşünmeyin

Haberi görüntüle

Uzun süreli yürüyüşlerde ise küçük yudumlar halinde su tüketmek uygun olabilir.

Bir diğer merak edilen konu ise günlük su tüketimi:
“Günde ne kadar su içmeliyiz?”

Bu sorunun tek bir cevabı yok. Çünkü su ihtiyacı kişiye göre değişir. Yaş, kilo, fiziksel aktivite, hava sıcaklığı gibi birçok faktör su ihtiyacını etkiler. Ancak genel olarak kilonun her 1 kilogramı için ortalama 30-35 ml su tüketimi önerilebilir.

Bir diğer soru ise:
“Çok su içmenin zararı var mı?”

Evet, her şeyde olduğu gibi su tüketiminde de denge önemlidir. Çok kısa sürede aşırı miktarda su tüketmek vücudun mineral dengesini etkileyebilir. Bu yüzden su tüketimini gün içine yaymak en doğru yaklaşım olacaktır.

Gözden Kaçmasın

Cilt Bakımımı Yiyorum: Gerçek mi, Trend mi?

Haberi görüntüle

Bazı kişiler ise şu durumdan şikayet ediyor:
“Çok su içiyorum ama tuvaletten çıkamıyorum.”

Aslında bu durum oldukça normaldir. Su tüketimi arttığında vücut bu yeni düzene uyum sağlar. Bir süre sonra bu denge oturur ve tuvalete çıkma sıklığı da normale döner.

Özellikle havaların ısınmasıyla birlikte damarların genişlemesi de ödem hissini artırabilir. Bu yüzden birçok kişi akşam saatlerinde kendini daha şişkin hisseder. Sabah daha hafif hissedip, gün ilerledikçe bu hissin artması oldukça sık karşılaşılan bir durumdur.

Bu dönemde dikkat edilmesi gereken bazı küçük ama etkili öneriler:

• Su tüketimini gün içine yaymak
  • Tuz tüketimini dengelemek
  • Gün içinde hareketi artırmak
  • Sebze tüketimini artırmak
  • Yeterli protein almak

Gözden Kaçmasın

Pancarı Sadece Rengiyle Tanıyoruz

Haberi görüntüle

Çünkü ödem çoğu zaman vücudun verdiği geçici bir tepkidir.

Özellikle mevsim geçişlerinde bu durum daha sık görülebilir. Eğer tartıda belirgin bir artış yoksa ama kendinizi daha şişkin hissediyorsanız, bunun geçici bir durum olabileceğini bilmelisiniz.

Vücudunuz sadece yeni mevsime uyum sağlamaya çalışıyor olabilir.

Sanırım 23 Nisan’ı en güzel haliyle yaşayan şanslı nesillerden biriyim.

Hatırlıyorum; 23 Nisan gösterisi için saçımı kuaförde yaptırdığım gün kendimi dünyanın en mutlu ve en güzel kızı gibi hissederdim. Her 23 Nisan sabahı büyük bir heyecanla uyanırdım. Hatta çoğu zaman yağmur yağardı ama bu bile mutluluğumu azaltmazdı. Günler öncesinden hazırlıklar başlar, gösteriler için provalar yapılır, öğretmenlerimizle birlikte o büyük güne hazırlanırdık.

Evde tatlı bir telaş olurdu. Ama o sabahların değişmeyen bir tarafı vardı.

Kahvaltı.

Annemin beni kahvaltı yaptırmadan okula gönderdiğini hiç hatırlamam.
Gösteri günü olsa bile… Evde bir koşuşturma olurdu ama masa mutlaka kurulurdu. Belki hızlı olurdu ama mutlaka yapılırdı.

Şimdi geriye dönüp baktığımda, o sabahların sadece bir bayram heyecanı olmadığını daha iyi anlıyorum. O sabahlar aynı zamanda bir alışkanlığın da parçasıydı. Düzenli öğünler, evde kurulan sofralar ve küçük ama önemli alışkanlıklar… Belki o zaman farkında değildik ama bunlar sağlıklı büyümenin en doğal parçalarıydı.

Bugün ise 23 Nisan hala çok özel bir gün. Ama çocukların yaşam alışkanlıkları biraz daha farklı. Birçok çocuk güne kahvaltı yapmadan başlıyor. Gün içinde öğün düzeni kaybolabiliyor. Atıştırmalıklar ana öğünlerin yerini alabiliyor. Özellikle okul çağındaki çocuklarda kahvaltı alışkanlığının azalması dikkat çekiyor. Oysa kahvaltı, çocuklar için yalnızca bir öğün değildir; güne başlarken ihtiyaç duydukları enerjinin en önemli kaynaklarından biridir.

Bir diğer önemli konu ise okul kantinleri. Çocukların günün büyük bir bölümünü geçirdiği okul ortamında ulaşabildikleri besinler, tercihlerini doğrudan etkiliyor. Renkli ambalajlar, şekerli içecekler, hızlı tüketilen atıştırmalıklar çocuklar için cazip olabilir. Ama gelişim çağındaki çocukların ihtiyacı olan şeyler aslında çok daha sade:
Dengeli öğünler, gerçek gıdalar ve düzenli beslenme.

Bir başka dikkat çeken konu ise su tüketimi. Birçok çocuk gün içinde yeterince su içmiyor. Bunun yerine şekerli içecekler tercih edilebiliyor. Oysa su tüketimi; dikkat, enerji ve genel sağlık açısından oldukça önemli. Bazen çocukların yorgunluk ya da dikkat dağınıklığı gibi durumlarının arkasında bile yetersiz su tüketimi olabiliyor.

Eskiden 23 Nisan gösterileri için günlerce prova yapardık. Koşardık, oynardık, yorulurduk. Bugün ise çocukların hareket alanı giderek azalıyor. Ekran süreleri artıyor. Hareket azaldıkça iştah dengesi de değişebiliyor. Ve bu durum, çocukların genel sağlığını doğrudan etkileyebiliyor.

Mustafa Kemal Atatürk, 23 Nisan’ı çocuklara armağan ederken aslında çok güçlü bir mesaj veriyordu. Çocukları yalnızca bugünün neşesi olarak değil, yarının teminatı olarak görüyordu. Ve bir toplumun geleceğini konuşurken çocukların sağlığını konuşmadan ilerlemek mümkün değil.

Belki de bu yüzden 23 Nisan’a sadece bir bayram olarak değil, bir hatırlatma olarak bakmak gerekiyor. Çocukların sağlığı, alışkanlıkları ve yaşam biçimi… Bunların hepsi geleceğin bir parçası.

23 Nisan’da çocukların elinde bayraklar olacak.
Ama o bayrağı taşıyacak olan yalnızca bugünün heyecanı değil; yarının sağlığı olacak.

Atatürk’ün çocuklara armağan ettiği bu anlamlı günde, sadece törenleri değil, çocukların sağlığını da hatırlayalım. Sofralarımızı biraz daha özenle kuralım. Kahvaltıları atlamayalım. Çocukların tabağına biraz daha dikkatle bakalım. Çünkü geleceği büyütmek bazen küçük bir sofrayla başlar.

Çocukların neşesiyle, bayrakların gururuyla, geleceğe duyduğumuz umutla…
23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramımız kutlu olsun!

Aslında bu durum oldukça tanıdık. Çünkü mevsim değişimleri sadece doğayı değil, vücudumuzu da etkiliyor.

Ben de son günlerde bunu kendimde fark ediyorum. Günler uzadı, sabah güneşin doğuş zamanı değişti. Gün doğumlarını izlemeyi çok seven biri olarak artık gün doğumlarını daha zor yakaladığımı fark ediyorum. Sabah kalktığımda hava çoktan aydınlanmış oluyor. Ama itiraf etmeliyim ki güneşin gözümü almasından hiç şikayetçi değilim.
Çünkü bahar ve yaz benim mevsimim.

Gözden Kaçmasın

Mideyi İyileştiren Şey Sadece İlaç Değil: Beslenmenin Gücü (Gastrit, Reflü, Helicobacter)

Haberi görüntüle

Güneşin daha erken doğması, günlerin uzaması, sabahları aydınlık bir havaya uyanmak… Bunların hepsi ruh halimizi etkiliyor. Ve aslında bu değişim sadece ruh halimizde değil, iştahımızda da kendini gösteriyor.

Vücudumuz düşündüğümüzden çok daha hassas bir dengeye sahip. Gün ışığı süresi, hava sıcaklığı, uyku düzeni, fiziksel aktivite… Hepsi iştahımızı doğrudan etkileyen faktörler. Özellikle ilkbahar aylarında bu değişimlerin hepsi bir anda yaşandığı için vücut da bu yeni düzene uyum sağlamaya çalışıyor.

Örneğin günlerin uzamasıyla birlikte hormonlarımızda bazı değişiklikler olur. Serotonin ve melatonin gibi hormonlar hem ruh halimizi hem de iştahımızı etkiler. Gün ışığı arttıkça uyku düzenimiz değişebilir, bu da gün içindeki açlık hissini etkileyebilir.

Bir diğer önemli konu ise bahar yorgunluğu.
Mevsim geçişlerinde birçok kişi kendini halsiz, yorgun ve isteksiz hisseder. Bu durum bazen daha fazla yemek yeme isteğiyle sonuçlanabilir. Çünkü vücut enerjisini artırmak için hızlı enerji kaynaklarına yönelmek ister. Bu da genellikle tatlı isteği olarak karşımıza çıkar.

Gözden Kaçmasın

Gebelikte Şeker Çıktı Diye Panik Yok: Gestasyonel Diyabeti Anlayalım

Haberi görüntüle

Danışanlarımdan bu dönemde sıkça şu cümleleri duyuyorum:
“Normalde tatlı çok tüketmem ama son zamanlarda sürekli canım istiyor.”
“Öğünlerim düzensizleşti.”
“Akşamları daha çok acıkıyorum.”

Aslında bu durumların çoğu vücudun yeni mevsime uyum sağlamaya çalışmasının bir parçası.

Bir diğer önemli faktör ise su tüketimi. Hava sıcaklıklarının artmasıyla birlikte vücudumuzun su ihtiyacı da artar. Ancak çoğu kişi bu artışı fark etmeden gün içinde yetersiz su tüketmeye devam eder. Bu da bazen açlık hissiyle karışabilir. Yani aslında susamışken kendimizi aç zannedebiliriz.

Ayrıca havaların ısınmasıyla birlikte fiziksel aktivitemiz de değişir. Daha fazla hareket etmeye başlarız, dışarıda daha çok vakit geçiririz. Bu durum bazı kişilerde iştah artışına neden olabilir. Tam tersine, bazı kişilerde ise sıcak havalar iştahı baskılayabilir.

Tüm bu değişimlerin yaşandığı bir dönemde vücudumuzu biraz daha dikkatli dinlemek gerekiyor. Çünkü mevsim geçişlerinde yapılan en büyük hatalardan biri öğün atlamak veya düzensiz beslenmek oluyor. Özellikle iştahın azaldığı günlerde öğün atlamak, sonraki günlerde daha fazla yeme isteğine neden olabilir.

Gözden Kaçmasın

Tiroidi Olanlar Yalnız Değil: “Ben Neden Böyleyim?” Diye Düşünmeyin

Haberi görüntüle

Bu dönemde dikkat edilmesi gereken bazı küçük ama önemli noktalar var:

• Öğün düzenini korumak
• Su tüketimini artırmak
• Mevsim sebze ve meyvelerine yer vermek
• Yeterli protein tüketmek
• Uyku düzenine dikkat etmek

Çünkü iştah değişimi çoğu zaman vücudun bize verdiği bir sinyal olabilir.

Unutmamak gerekir ki mevsim değişince sadece doğa değil, vücudumuz da değişir. Sabahları gün doğumunu kaçırdığımız gibi, vücudumuz da bu değişime uyum sağlamaya çalışır. Bu süreç oldukça normaldir.

Gözden Kaçmasın

Cilt Bakımımı Yiyorum: Gerçek mi, Trend mi?

Haberi görüntüle

Eğer bu günlerde iştahınızda değişiklik fark ediyorsanız, bunun oldukça normal olduğunu bilmelisiniz. Vücudunuz yeni mevsime uyum sağlamaya çalışıyor olabilir. Biraz daha dengeli beslenmek, su tüketimini artırmak ve vücudunuzu dinlemek bu süreci daha kolay geçirmenize yardımcı olacaktır.

Baharın gelişiyle birlikte enerjimizin de tazelenmesi dileğiyle…
Çünkü bazen sadece mevsim değişmez, alışkanlıklarımız da değişir.

Bir diyetisyen olarak yıllardır bayram öncesi ve bayram sonrası danışanlarımla yaptığım görüşmelerde de benzer cümleleri sık sık duyarım.
“Hocam bayramda kesin kilo alacağım.”
“Tatlıdan uzak durmam lazım.”
“Bayramdan sonra toparlarız.”

Oysa çoğu zaman küçük ama önemli bir gerçeği gözden kaçırıyoruz: Bayramda bizi değiştiren şey birkaç dilim tatlı değildir.

Gözden Kaçmasın

İftarda Neden Gözümüz Doymuyor?

Haberi görüntüle

Bayram sofraları aslında yılın en kısa ama en anlamlı sofralarından biridir. Çünkü o sofralarda yalnızca yemek olmaz; sohbet vardır, yıllardır anlatılan aynı aile hikayeleri vardır, büyüklerin “Biraz daha ye.” diye ısrarı vardır. Ve çoğu zaman fark etmeden iyi gelen bir şey daha vardır: birlikte olma hali.

Benim için bayram sabahlarının en tanıdık kokularından biri de annemin mutfakta hazırladığı yuvalamadır. Yıllardır bayram sabahı erkenden mutfağa girer. Biz daha tam uyanmadan mutfaktan gelen o telaşı, tencerenin kaynama sesini duyarız. Annemin bayram sabahı mutfakta olması sanki her şeyin yolunda olduğunu hissettirir. Yuvalama bizim evde sadece bir yemek değil, annemin bayrama verdiği emeğin ve özenin bir parçası gibi. Belki de bu yüzden o sofraya oturmak her yıl aynı huzuru verir.

Biz çekirdek aile olarak neredeyse her bayram yine aynı sofrada buluşuruz. Yıllar geçse de bazı şeylerin değişmemesi insana iyi geliyor. Geniş aile ziyaretlerinde ise hala çocukluğumdan kalan bir alışkanlık devam ediyor: harçlık sırasına girmek. Yaş büyüse de o sıraya girmeyi hala seviyorum. Hatta bazen arkamdaki kişilerin sayısı arttıkça biraz garipsediğim bile oluyor ama olsun… Bayramın küçük gelenekleri belki de tam olarak bu yüzden güzel.

Gözden Kaçmasın

Mideyi İyileştiren Şey Sadece İlaç Değil: Beslenmenin Gücü (Gastrit, Reflü, Helicobacter)

Haberi görüntüle

Bir de bizim ailede bayramlarda küçük bir gelenek daha vardır. Telefonu bir yere koyup süre ayarlayarak hep birlikte fotoğraf çekinmek. O an herkes biraz telaşlı olur; biri kadraja girmeye çalışır, biri gülmeye başlar, biri “bir tane daha çekelim” der… Ama yıllar sonra dönüp o fotoğraflara baktığınızda aslında bayramın en güzel hatıraları da tam olarak o karelerde saklıdır. Bu görevin çoğu zaman bana düştüğünü de söylemeden geçemem. Telefonu bir yere yerleştirip süreyi ayarlamak, herkesi kadraja sığdırmaya çalışmak ve “hazır mıyız?” diye seslenmek genelde benim işim olur.

Bugünlerde sık sık “Nerede o eski bayramlar?” cümlesini duyuyoruz. Aslında bazen düşünüyorum; belki de o eski bayramları aratan şey zamanın değişmesi değil, bizim hayatın telaşına fazla kapılmamızdır. Açıkçası ben bile zaman zaman kendimi o hengamenin içinde buluyorum. Ama yine de umarım herkesin “nerede o eski bayramlar” dediği bayramları aratmadığımız zamanlar olur. Çünkü bayram dediğimiz şey biraz da o küçük gelenekleri yaşatmakla anlam kazanıyor.

Aslında bayramın anlamı biraz da bu küçük anlarda saklı. Aynı sofrada oturmak, kapıları çalmak, büyüklerin ellerini öpmek, kahve eşliğinde uzayan sohbetler yapmak…

Bu yüzden bayramı yalnızca yediklerimizle ölçmek belki de haksızlık olur. Yıllar sonra kimse “O gün kaç dilim tatlı yemiştim” diye hatırlamaz. Ama bir bayram sabahını, aile sofrasını ya da birlikte edilen bir sohbeti hatırlar.

Elbette bayramda tatlılar olacak. Belki bir dilim baklava, belki bir parça şeker… Ama bazen hatırlamak gerekir ki bir dilim tatlı kimseyi hasta etmez. Asıl kıymetli olan, o tatlının paylaşıldığı sofradır.

Küçük bir hatırlatma yapmak isterim: Bayram günlerinde güne güzel bir kahvaltıyla başlamak, gün içinde su içmeyi ihmal etmemek ve tatlıları küçük porsiyonlarda tüketmek çoğu zaman yeterlidir. Çünkü sağlıklı beslenme çoğu zaman yasaklarla değil, dengeyle ilgilidir.

Bu bayram sofralarınızda tatlı da olsun, sohbet de. Ama en çok da birlikte geçirilen zaman olsun.

Herkese sevdikleriyle birlikte, huzurlu ve sağlıklı bir bayram diliyorum.

Bayram sonrası ben yine burada olacağım.

Ramazan ayında iftar sofralarında sıkça karşılaşılan bir durum vardır: Sofraya oturulduktan sonra yemeklerin oldukça hızlı tüketilmesi ve çoğu zaman normalden daha fazla yemek yenmesi. Birçok kişi bunun yalnızca açlıktan kaynaklandığını düşünür. Oysa bu davranışın arkasında vücudun verdiği oldukça doğal fizyolojik tepkiler bulunur.

Gün boyunca süren açlıkla birlikte vücut enerji tasarrufu moduna geçer ve iştahı düzenleyen bazı hormonların dengesi değişir. Açlık hormonu olarak bilinen ghrelin gün içinde yükselir ve beynimize güçlü bir “yemek yeme” sinyali gönderir. Bu durum özellikle iftar saatinde yoğun bir açlık hissi oluşmasına neden olabilir.

Gözden Kaçmasın

Ramazan’da İftara Yakın Neden Daha Çabuk Sinirleniriz?

Haberi görüntüle

Ancak burada önemli bir nokta vardır. Midede oluşan doygunluk hissi ile beynin bunu algılaması arasında yaklaşık 15–20 dakikalık bir süre bulunur. Yani çok hızlı yemek yendiğinde, vücut aslında doymaya başlamış olsa bile beyin henüz bu mesajı almamış olabilir. Bu nedenle iftar sırasında hızlı yemek, farkında olmadan ihtiyaçtan daha fazla besin tüketilmesine yol açabilir.

İftar sofralarının kendine özgü bir psikolojisi de vardır. Gün boyunca kurulan yemek hayalleri, sofradaki çeşitlilik ve çoğu zaman kalabalık ortamlar yemek hızını farkında olmadan artırabilir. Uzun süreli açlığın ardından yemeklerin hızlı tüketilmesi, vücudun verdiği doğal bir tepki olarak ortaya çıkar.

Gözden Kaçmasın

Sahur Yapılmalı mı? Vücudumuz Gün İçinde Nasıl Farklı Çalışıyor? Metabolik Başlangıç Neden Önemli?

Haberi görüntüle

Bu noktada hızlı yemek, porsiyon kontrolünü zorlaştıran en önemli faktörlerden biridir. Çünkü hızlı yendiğinde doygunluk sinyalleri gecikir ve kişi ihtiyacından daha fazla besin tüketebilir.

Aslında iftar sırasında yapılacak küçük bir yavaşlama büyük fark yaratabilir. Yemeğe çorba gibi daha hafif bir başlangıç yapmak, birkaç dakika ara vermek ve yemek hızını bilinçli olarak azaltmak vücudun doygunluk sinyallerini daha sağlıklı algılamasına yardımcı olur. Lokmaları daha iyi çiğnemek ve yemek sırasında kısa molalar vermek de hem sindirim sürecini destekler hem de porsiyon kontrolünü kolaylaştırır.

Unutmamak gerekir ki iftarda hızlı yemek yalnızca açlıkla ilgili değildir. Vücudumuz uzun süren açlığa karşı doğal bir tepki verir ve bizi hızlı yemek yemeye yönlendirebilir. Bu nedenle iftar sofralarında biraz daha yavaşlamak, bedenimizin verdiği sinyalleri dinlemek ve yeme sürecini daha bilinçli geçirmek oldukça önemlidir.

Ramazan ayı aslında sadece aç kalmayı değil, aynı zamanda yeme davranışımızı fark etmeyi de öğretir. Bazen sofrada yapılacak küçük bir tempo değişikliği, hem sindirimimizi hem de yeme dengesini tamamen değiştirebilir.

Sağlıklı, dengeli ve huzurlu bir Ramazan diliyorum.

Ancak bir diyetisyen olarak yıllardır danışanlarımla yaptığım görüşmelerde fark ettiğim başka bir gerçek daha var. Mesleğim gereği çok sayıda kadınla birebir konuşma fırsatı buluyorum ve çoğu zaman farklı hayatların içinde aynı hikâyeye rastlıyorum: Kadınlar çoğu zaman herkesle ilgilenirken kendilerini en sona bırakıyor.

Görüşmelerimde kadın danışanlarımla konuşurken sık duyduğum bir cümle vardır:

“Hocam aslında kendime pek dikkat edemiyorum.”

Bu cümlenin devamı da çoğu zaman birbirine benzer.

“Çocukların düzeni var.”
“Evle ilgileniyorum.”
“İş çok yoğun.”
“Gün nasıl geçiyor anlamıyorum.”

Aslında bu sözler yalnızca bir beslenme alışkanlığını değil, birçok kadının günlük hayatını anlatır. Çünkü çoğu zaman kadınlar önce evini, ailesini, işini, çocuklarını düşünür; kendi ihtiyaçları ise fark edilmeden listenin en sonuna kalır.

Bu durum beslenme alışkanlıklarında da çok net görülür. Birçok kadın sabah önce evdeki herkesin kahvaltısını hazırlar ama kendi kahvaltısı çoğu zaman ayaküstü geçişir. Gün içinde herkesin ihtiyacı düşünülür ama kendi öğünü bazen bir kahveyle geçer. Akşam ise günün yorgunluğu içinde “artık ne varsa” ile sofraya oturulur.

Oysa aynı kadınlara baktığınızda, söz konusu sevdikleri olduğunda inanılmaz bir özen görürsünüz. Çocuklarının beslenmesini düşünür, eşinin ne yediğini önemser, ailesinin sağlığı için uğraşır. Kısacası birçok kadın başkalarının tabağını büyük bir özenle doldururken kendi tabağını çoğu zaman ikinci plana bırakır.

Yıllar içinde bu küçük ihmaller büyür. Sürekli yorgunluk hissi, demir eksikliği, halsizlik, baş ağrıları, kilo dalgalanmaları… Birçok kadın bunları hayatın doğal bir parçası gibi kabul eder. Oysa çoğu zaman beden yalnızca uzun süredir ihmal edildiğini anlatmaya çalışıyordur.

Beslenme yalnızca kilo ile ilgili bir konu değildir. Beslenme; enerji, dayanıklılık, odaklanma ve ruh haliyle doğrudan ilişkilidir. Özellikle kadınlarda demir eksikliği ve tiroit problemlerinin oldukça yaygın olduğunu düşündüğümüzde düzenli ve dengeli beslenmenin önemi çok daha net ortaya çıkar.

Bunu yalnızca mesleki gözlemlerimle değil, zaman zaman kendi hayatımda da fark ediyorum. Gün yoğunlaştığında öğünü ertelemek gerçekten çok kolaydır. Ama yıllar içinde şunu anlıyorsunuz: Kendine iyi bakmak için büyük boşluklara değil, küçük farkındalıklara ihtiyaç vardır. Bazen gerçekten oturup bir öğün yemek, su içmeyi hatırlamak ya da birkaç dakika durmak bile beden için sandığımızdan çok daha kıymetlidir.

Kadınların toplumdaki yeri ve değeri konusunda Cumhuriyetimizin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün şu sözü ise hep anlamını koruyacaktır:

“Dünyada her şey kadının eseridir.”

Bu söz yalnızca bir övgü değildir. Aynı zamanda toplumun temelinde kadınların emeğinin ne kadar büyük olduğunu hatırlatan güçlü bir gerçektir. Cumhuriyet’in ilk yıllarında kadınlara verilen haklar da bu bakışın en önemli göstergelerinden biridir.

Ancak güçlü olmak her şeyi tek başına taşımak anlamına gelmez. Uzun yıllar boyunca ben de güçlü olmak kavramını biraz böyle düşündüm. Her şeye yetişmek, yorulduğunu belli etmemek, her sorumluluğu tek başına üstlenebilmek… Sanki güçlü olmak biraz da bunları başarabilmekti.

Oysa zamanla şunu fark ediyorsunuz: Gerçek güç bazen durabilmekte, kendine de aynı özeni gösterebilmekte ve sağlığını ertelememekte saklıdır.

Bu yüzden 8 Mart’ta kadınların emeğini konuşurken küçük ama önemli bir hatırlatma yapmak isterim:

Başkalarının tabağını doldururken kendi tabağınızı da ihmal etmeyin.

Çünkü kadınlara gösterdiğimiz özen ve saygı sadece bir gün hatırlanacak bir konu değildir. Kadınların emeğini, sağlığını ve hayatın içindeki görünmeyen yükünü yalnızca bugün değil, her gün hatırlamak gerekir.

8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günümüz kutlu olsun.

Bu kelimeyi duyduğumuzda çoğumuzun zihninde aynı görüntüler belirir: sigara, alkol, madde kullanımı. Oysa bağımlılık bazen çok daha sessiz, çok daha gündelik ve fark edilmesi zor bir biçimde hayatımıza yerleşir. Günümüz dünyasında yalnızca zararlı maddelere değil; şekerli gıdalara, işlenmiş ürünlere, hızlı tüketime ve kontrolsüz alışkanlıklara da bağımlı hale gelebiliyoruz.

1–7 Mart Yeşilay Haftası, tam da bu noktada bize yeniden düşünmeyi hatırlatır:

Gözden Kaçmasın

Sahur Yapılmalı mı? Vücudumuz Gün İçinde Nasıl Farklı Çalışıyor? Metabolik Başlangıç Neden Önemli?

Haberi görüntüle

Yeşilay, yıllardır toplum sağlığını koruma amacıyla bağımlılıkla mücadelede güçlü çalışmalar yürüten kıymetli bir sivil toplum kuruluşudur. Sadece madde bağımlılığı değil; tütün, teknoloji, alkol, kumar ve davranışsal bağımlılıklar konusunda da farkındalık oluşturmakta, koruyucu ve önleyici yaklaşımlar geliştirmektedir. Yeşilay sadece koruyucu önleyici değil aynı zamanda rehabilite edici hizmetler de sunmaktadır. “Yeşilay Danışmanlık Merkezi (YEDAM) Adıyaman’da bağımlılara ve ailelerine ücretsiz psikolojik ve sosyal hizmet desteği vermektedir. Alkol, madde, kumar, tütün ve teknoloji ilgili sorunlar yaşayan kişiler, destek almak için 115’i arayabilirsiniz.”

Bu haftanın önemini hem kendime hem de sizlere bir kez daha hatırlatmaktan onur duyuyorum.

Bağımlılıkla mücadele yalnızca “zararlı olanı bırakmak” değildir.
Aynı zamanda bedeni ve zihni güçlendirecek sağlıklı alışkanlıklar inşa etmektir. İşte burada beslenme devreye girer.

Bilimsel çalışmalar, özellikle rafine şeker ve ultra işlenmiş gıdaların beyindeki ödül sistemini uyardığını göstermektedir. Dopamin salınımı kısa süreli haz sağlarken, sık tekrarlandığında alışkanlık döngüsünü pekiştirir. Bu durum kontrolsüz yeme davranışına, kan şekeri dalgalanmalarına ve uzun vadede metabolik sorunlara zemin hazırlayabilir.
Yani bazen “canım çok çekti” dediğimiz şey, fizyolojik bir alışkanlık döngüsünün sonucudur.

Bu noktada soframızdaki tercihler önem kazanır.

Gözden Kaçmasın

Ramazan’da İftara Yakın Neden Daha Çabuk Sinirleniriz?

Haberi görüntüle

Yeşil sebzeler yalnızca bir garnitür değildir; sağlıklı yaşamın temel taşlarından biridir.
Ispanak, roka, pazı, semizotu, brokoli, maydanoz ve benzeri yeşil yapraklı sebzeler; yüksek lif içerikleri sayesinde bağırsak sağlığını destekler. Bağırsak mikrobiyotası ile ruh hali, bağışıklık sistemi ve metabolizma arasında güçlü bir ilişki olduğu artık bilimsel olarak bilinmektedir. Dengeli bir bağırsak yapısı, kan şekeri kontrolünü iyileştirir ve ani tatlı isteğinin azalmasına katkı sağlayabilir.

Ayrıca bu sebzeler; folat, C vitamini, K vitamini, magnezyum ve antioksidan bileşikler açısından zengindir. Hücreleri oksidatif stresten koruyarak uzun vadede kronik hastalık riskinin azaltılmasına destek olurlar. Sağlıklı bir metabolizma ise zararlı alışkanlıklara karşı daha güçlü bir bedensel zemin oluşturur.

Burada amaç bir yasak listesi oluşturmak değildir.
Amaç, bağımsız bir beden ve bilinçli bir zihin inşa etmektir.
Sağlıklı beslenme; irade savaşından çok sistem kurma meselesidir. Evde bulunan yiyecekler, alışveriş alışkanlıklarımız, çocuklarımıza sunduğumuz örnekler… Hepsi uzun vadeli sağlığın belirleyicisidir.

Bir diyetisyen olarak sahada en çok gördüğüm şey şudur: İnsanlar çoğu zaman neyin zararlı olduğunu biliyor, fakat sistem kuramadığı için sürdüremiyor. İşte bu yüzden 1- 7 Mart Yeşilay Haftası’nda #sendeyeşilaycısın diyerek yalnızca bağımlılıktan uzak durmayı değil, güçlü bir yaşam temeli oluşturmayı da hatırlatmalıdır.

Ben, Besni’de görev yapan bir diyetisyen olarak her danışanımda şunu hedefliyorum:
Sadece kilo vermek değil, bağımsız bir beden ve bilinçli bir zihin inşa etmek.
Çünkü sağlıklı bir toplum; güçlü bireylerle mümkündür. Yeşilay’ın yıllardır verdiği mücadeleyi kıymetli buluyor, bu anlamlı haftanın önemini hem kendim hem de sizlerle paylaşmaktan gerçekten onur duyuyorum.

Unutmayalım; özgürlük yalnızca zararlıdan uzak durmak değil, sağlıklı olanı seçebilme gücüdür.

Sağlıkla kalın.

Gece boyunca süren açlık, metabolizmayı doğal olarak enerji tasarrufu moduna yaklaştırır. Sahur yapıldığında vücuda yeniden enerji girişi olur ve kan glikoz seviyesi daha dengeli bir başlangıç yapar. Bu denge, gün içinde ani enerji düşüşlerini azaltır. Sahur yapılmadığında ise açlık süresi uzadığı için özellikle öğleden sonra saatlerinde daha belirgin bir halsizlik ve zihinsel yorgunluk görülebilir.

Beyin enerji ihtiyacının büyük bölümünü glikozdan karşılar. Açlık süresi uzadığında vücut alternatif enerji yollarını devreye soksa da bu geçiş süreci zihinsel performansı etkileyebilir. Bu nedenle sahur yapmayan kişilerde günün ilerleyen saatlerinde odaklanma güçlüğü ve motivasyon düşüşü daha sık hissedilebilir.

Hormonlar ve Davranış Üzerindeki Etkisi

İşin bir de hormonal boyutu vardır. Uzun süreli açlık durumunda kortizol gibi stres hormonlarının düzeyi artabilir. Bu artış bazı kişilerde daha hassas bir duygu durumuna ve yorgunluk hissine yol açabilir. Aynı zamanda açlık hormonu ghrelinin yükselmesi, iftar saatinde daha yoğun ve kontrol edilmesi zor bir açlık hissi oluşturabilir. Sahur yapan bireylerde bu hormonal dalgalanmalar daha dengeli seyrederken, sahur yapmayanlarda iftar sırasında porsiyon kontrolü daha zor hale gelebilir.

Sıvı dengesi de göz ardı edilmemelidir. Sahurda yeterli sıvı alımı gün içinde dehidrasyon riskini azaltır. Sahur yapılmadığında özellikle günün ikinci yarısında baş ağrısı ve performans düşüklüğü daha belirgin hale gelebilir.

Gözden Kaçmasın

Ramazan’da İftara Yakın Neden Daha Çabuk Sinirleniriz?

Haberi görüntüle

Sahurdan Hemen Sonra Uyumak Doğru mu?

Sahurla ilgili bir diğer önemli nokta ise öğünün hemen ardından yeniden uyumaktır. Çoğu kişi sahuru yapar yapmaz yatağa döner; ancak sindirim sistemi bu süreçte aktif olarak çalışmaya başlar. Yemek sonrası mide asidi salgısı artar ve sindirim için kan akışı mide-bağırsak sistemine yönelir.

Sahurdan hemen sonra yatmak, özellikle reflü ve mide hassasiyeti olan kişilerde şikayetleri artırabilir. Yatay pozisyon, mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçma riskini yükseltebilir. Bunun yanında ağır ve yağlı bir sahur sonrası uykuya geçmek, sindirim sürecini zorlaştırabilir ve uyku kalitesini düşürebilir.

Metabolik açıdan değerlendirildiğinde yemek sonrası kısa bir süre dik pozisyonda kalmak ve sindirime zaman tanımak daha sağlıklı bir yaklaşımdır. En az 20–30 dakika beklemek, hem mide konforu hem de uyku kalitesi açısından daha dengeli bir geçiş sağlar.

Tüm bu fizyolojik süreçler bize şunu gösterir:
Sahur yalnızca “tok tutan” bir öğün değildir.

Elbette herkesin yaşam koşulları farklıdır. Ancak mümkün olduğunca sahuru atlamamak, hem fiziksel hem zihinsel açıdan daha stabil bir gün geçirilmesine katkı sağlar. Bu dönemde sahur, yalnızca bir öğün değil; günün dengesini belirleyen önemli bir adımdır.

Sağlıklı, dengeli ve huzurlu bir Ramazan diliyorum…

Gün boyunca besin alınmamasıyla birlikte kan glikoz düzeyinde doğal bir düşüş meydana gelir. Beyin enerji ihtiyacını büyük ölçüde glikozdan karşıladığı için bu değişime oldukça duyarlıdır. Kan şekeri seviyesindeki düşüş; dikkat, odaklanma ve duygu düzenleme süreçlerini etkileyebilir. Yapılan çalışmalar, düşük glikoz düzeylerinin sabır eşiğini azaltabileceğini ve bireylerin stresli uyaranlara karşı daha hassas hale gelebileceğini göstermektedir.

Uzun süreli açlıkta devreye giren hormonal yanıtlar da bu sürece katkı sağlar. Enerji dengesini koruyabilmek amacıyla kortizol ve adrenalin gibi stres hormonlarının salınımında artış görülebilir. Bu hormonlar fizyolojik olarak adaptif bir mekanizma olsa da bireyin kendini daha gergin ve huzursuz hissetmesine neden olabilir.

Açlık hissinin düzenlenmesinde rol oynayan ghrelin hormonunun gün içinde yükselmesi de iştahın artmasına ve zihinsel odağın daha çok yemek üzerine yönelmesine yol açabilir. Bu durum özellikle iftara yakın saatlerde sabırsızlık hissinin artmasını açıklayan önemli faktörlerden biridir.

Gözden Kaçmasın

Mideyi İyileştiren Şey Sadece İlaç Değil: Beslenmenin Gücü (Gastrit, Reflü, Helicobacter)

Haberi görüntüle

Fizyolojik süreçlerin yanı sıra davranışsal ve çevresel etkenler de göz ardı edilmemelidir. Günün sonuna doğru artan yorgunluk, susuzluk hissi ve zihinsel yük tolerans seviyesinin düşmesine katkıda bulunabilir. Ayrıca Ramazan ayında uyku düzeninde yaşanan değişiklikler, sirkadiyen ritmin etkilenmesine bağlı olarak duygu durum dalgalanmalarını artırabilir.

Ramazan ayı yalnızca beslenme düzenimizin değiştiği bir dönem değil, aynı zamanda bedenimizin verdiği sinyalleri daha dikkatli fark etmeyi öğrendiğimiz özel bir zaman dilimidir. İftara yakın saatlerde hissedilen sabırsızlık, vücudun enerji dengesini korumaya yönelik verdiği doğal bir yanıttır ve çoğu zaman düşündüğümüzden çok daha anlaşılır bir sürecin parçasıdır.

Belki de bu yüzden iftarın ilk anı yalnızca fiziksel bir rahatlama değil, aynı zamanda zihinsel bir gevşeme hissi de getirir. Gün boyunca yaşadığımız bu değişimleri fark etmek ve kendimize biraz daha anlayışla yaklaşmak, Ramazan’ın bize kazandırdığı en kıymetli farkındalıklardan biridir. Çünkü bedenimizi anlamaya başladığımızda, onu yönetmek de çok daha kolay hale gelir.

Bu vesileyle Ramazan ayının hepimize sağlık, denge ve huzur getirmesini diliyorum.

Herkese hayırlı Ramazanlar.

Önce şu gerçeği kabul edelim: Mide hastalıklarında beslenme, sadece “daha hafif yemek” demek değildir. Beslenme; mide asidinin dengesi, mide mukozasının korunması, şikayetlerin azalması ve tedavinin daha iyi sonuç vermesi açısından çok önemli bir parçadır. Özellikle gastrit gibi mide yüzeyinin hassaslaştığı durumlarda, yanlış besin seçimleri mideyi sürekli tetiklerken; doğru seçimler mideye gerçekten nefes aldırabilir. Bu yüzden mide şikaayeti yaşayan biri için mesele sadece “ilaç içtim geçti” değil, aynı zamanda “ben mideme nasıl davranıyorum?” sorusudur.

Gastrit dediğimiz şey aslında mide iç yüzeyinin iltihaplanması ya da tahriş olmasıdır. Yani mide kendini koruyan tabakasında bir hassasiyet oluşur. Bu hassasiyet olduğunda, normalde sorun yaratmayan bazı yiyecekler bile kişiyi rahatsız edebilir. Çok baharatlı yemekler, aşırı yağlı kızartmalar, asitli içecekler, aç karnına içilen sert kahveler, sigara, alkol… Hepsi mideyi daha da “savunmasız” hale getirebilir. Bu yüzden gastrit yaşayan birinin mideyi sakinleştiren bir düzene ihtiyacı olur.

Helicobacter pylori konusu ise ayrıca önemli. Çünkü Helicobacter, midede yaşayabilen bir bakteridir ve bazı kişilerde gastrit, ülser gibi sorunlara zemin hazırlayabilir. Burada kritik nokta şu: Helicobacter varsa çoğu zaman tedavi sadece beslenmeyle olmaz; doktorun planladığı antibiyotik ve mide koruyucu tedaviler gerekir. Ama beslenme yine devreye girer. Çünkü tedavi sürecinde mideyi daha az zorlamak, şikayetleri azaltmak ve iyileşme sürecini desteklemek mümkündür. Yani beslenme “tedavinin alternatifi” değil, tedavinin destekçisidir.

Mide şikayetlerinde en çok yapılan hatalardan biri, uzun süre aç kalmaktır. Bazı insanlar “midem yanıyor, o zaman hiç yemeyeyim” diye düşünüyor. Oysa mide uzun süre boş kaldığında asit, mide duvarını daha fazla rahatsız edebilir. Bu yüzden özellikle gastrit ve reflüye eğilimi olan kişilerde öğün aralarını çok uzatmamak işe yarar. Az az ama düzenli beslenmek, mideyi bir anda yüklememek, mideye en iyi gelen alışkanlıklardan biridir.

Bir diğer önemli konu da yeme hızıdır. Çok hızlı yemek, yeterince çiğnemeden yutmak, üzerine hemen çay-kahve içmek… Bunlar mideyi daha fazla zorlar. Mideyi rahatlatmanın en basit yollarından biri bile bazen “yavaşlamak”tır. Çünkü mide sadece ne yediğimizle değil, nasıl yediğimizle de ilgilenir. Bu yüzden ben mide şikayeti olan kişilere hep şunu söylerim: Yemeği küçümsemeyin, lokmayı küçümsemeyin. Mide, aceleyi sevmez.

Gözden Kaçmasın

Gebelikte Şeker Çıktı Diye Panik Yok: Gestasyonel Diyabeti Anlayalım

Haberi görüntüle

Peki mideyi en çok neler tetikler? Herkesin hassasiyeti farklı olabilir ama genel olarak çok acı-baharatlı yiyecekler, kızartmalar, aşırı yağlı yemekler, çikolata, nane, domates sosları, soğan-sarımsak, turşu gibi çok ekşi ve tuzlu gıdalar bazı kişilerde yanmayı artırabilir. Kahve de özellikle aç karnına içildiğinde mideyi zorlayabilir. Asitli içecekler ve enerji içecekleri ise çoğu zaman şikayetleri belirginleştirir. Burada amaç “hayat boyu yasak” değil; mideyi sakinleştirene kadar bir süreliğine tetikleyicileri azaltmak ve sonra kontrollü şekilde değerlendirmektir.

Mideyi rahatlatan tarafta ise daha yumuşak, daha az yağlı, daha düzenli bir beslenme öne çıkar. Çorbalar, yoğurt, kefir (herkeste değil ama çoğu kişide), haşlama veya fırın yemekler, iyi pişmiş sebzeler, muz gibi mideye daha yumuşak gelen meyveler, yulaf gibi lifli ama mideyi çok zorlamayan seçenekler… Bunlar kişiye göre iyi bir başlangıç olabilir. Ama burada da şunu unutmamak gerekiyor: Mide hastalıklarında “tek doğru liste” yoktur. Kimi yoğurtla rahatlar, kimi yoğurtla daha çok yanar. O yüzden mideyi anlamak, kişiye özel ilerlemek gerekir.

Reflüden de bahsetmeden olmaz. Reflüde mide içeriği yemek borusuna doğru kaçtığı için yanma, ağza acı su gelmesi, boğazda tahriş gibi şikayetler olur. Reflüde beslenmenin yanında yaşam tarzı da çok önemlidir. Geç saatte yemek, yemekten hemen sonra uzanmak, yatmadan önce atıştırmak, çok büyük porsiyonlar… Bunlar reflüyü artırır. Bazen sadece akşam yemeğini biraz erkene çekmek ve porsiyonu küçültmek bile büyük fark yaratır. Aynı şekilde gece yatarken başı biraz yükseltmek gibi küçük önlemler de rahatlatıcı olabilir.

Son olarak şunu söylemek istiyorum: Mide, stresle de çok bağlantılıdır. Bazı dönemlerde kişi aynı şeyi yer ama bir gün hiçbir şey olmazken, başka bir gün mide hemen yanar. Çünkü mide sadece yediğimizden değil, yaşadığımızdan da etkilenir. Stres arttığında mide daha hassas hale gelebilir. Bu yüzden mide şikayeti olan kişilerin kendine “biraz daha yavaşlama” izni vermesi bazen en iyi ilaçtır.

Gastrit, reflü ya da Helicobacter… İsimler farklı olabilir ama temel yaklaşım aynı: Mideyi yormayan bir düzen kurmak, tedaviyi aksatmamak ve beslenmeyi destekleyici bir araç olarak görmek. Çünkü mideyi sakinleştirdiğimizde, sadece yanma değil; uyku, enerji ve günlük yaşam kalitesi de toparlanır.

Umarım bu yazı, mide şikayeti yaşayanların kafasındaki soru işaretlerini biraz olsun azaltmıştır. Herkese sağlıklı ve güzel günler diliyorum.

Önce şu kısmı netleştirelim: Gestasyonel diyabet, gebelikte ortaya çıkan kan şekeri yüksekliğidir. Her hamilelikte olacak diye bir şey yok ama bazı kadınlarda gebeliğin ilerleyen haftalarında hormonların etkisiyle vücut insülini daha zor kullanmaya başlar. Yani aslında bu durum çoğu zaman “anne bir şeyleri yanlış yaptığı için” değil, gebeliğin getirdiği doğal değişimlerle ilgilidir. Bu yüzden en başta suçluluk duygusunu bir kenara bırakalım. Burada mesele suçlu aramak değil; şekeri dengelemeyi öğrenmek.

Tam bu noktada aklıma hiç unutamadığım bir anım geliyor. Bir gün bir danışanım panik olmuş bir şekilde kapıdan içeri girdi. Sadece kendisi değil, eşi de oldukça tedirgindi. Gestasyonel diyabet çıkmıştı ve üstelik ikiz gebeliği vardı. Hani bazen öyle anlar olur ya… İnsan bildiğini bile bir an unutabilir. Ben de o gün tam olarak öyle hissettim. Çünkü karşımda iki kat endişe, iki kat sorumluluk ve “ne olacak şimdi?” korkusu vardı. Ama sonra derin bir nefes aldık. Adım adım plan yaptık. Düzeni kurduk. Kan şekerini takip ettik. Tahlillerimizi toparladık. Ve en güzeli şu: Bunu yaparken “hiçbir şey yemeden” değil, doğru şekilde beslenerek yaptık. Evet, meyve yiyerek bile… Süreci o kadar güzel yönettik ki doğumdan sonra hem annenin hem de bebeklerin sağlıklı olduğunu öğrendiğim an, telefonu kapattıktan sonra mutluluktan ağladığımı hala çok net hatırlıyorum. Sanırım mesleğimde “iyi ki” dediğim anların başında geliyor.

Peki neden önemli? Çünkü gebelikte kontrolsüz yüksek kan şekeri, bebeğin gereğinden fazla kilo almasına, doğumun zorlaşmasına ve doğumdan sonra bebekte kan şekeri düşüklüğü gibi bazı risklere yol açabilir. Ama şunu da aynı netlikte söyleyeyim: Düzenli takip, doğru beslenme ve gerekiyorsa doktorun önerdiği tedavi ile bu riskler büyük ölçüde azaltılabilir. Yani gestasyonel diyabet “korkulacak bir son” değil, “yönetilecek bir süreçtir.”

Gözden Kaçmasın

Tiroidi Olanlar Yalnız Değil: “Ben Neden Böyleyim?” Diye Düşünmeyin

Haberi görüntüle

Bu konuda şunu çok net görüyorum: Gestasyonel diyabeti olan annelerin en büyük hatası, bir anda her şeyi kesmeye çalışmak. “Ekmek yemeyeyim, meyve yemeyeyim, hiç karbonhidrat almayayım” gibi sert kararlar hem sürdürülemez oluyor hem de annenin enerjisini düşürüyor. Burada hedef, karbonhidratı tamamen silmek değil; doğru miktarda, doğru zamanda ve doğru şekilde tüketmek. Çünkü bebeğin gelişimi için de annenin dengeli beslenmesi gerekiyor.

Gestasyonel diyabette işin kilit noktası şu: Kan şekerini en çok yükselten şey, hızlı emilen karbonhidratlardır. Yani beyaz ekmek, hamur işleri, tatlılar, şekerli içecekler… Bunlar kan şekerini hızlı yükseltir, ardından hızlı düşürür ve kişiyi daha çabuk acıktırır. Bu yüzden daha çok “dengeli tabak” yaklaşımı işe yarar. Protein (yumurta, yoğurt, et, tavuk, balık), lif (sebze, salata) ve kontrollü karbonhidrat (tam tahıllar, bulgur gibi) bir araya geldiğinde kan şekeri daha dengeli seyreder. Yani tek başına meyve yemek yerine yanına yoğurt eklemek bile bazen ciddi fark yaratır.

Bir diğer önemli konu öğün düzenidir. Uzun süre aç kalıp sonra bir anda çok yemek, kan şekerini daha fazla dalgalandırır. Bu yüzden gebelikte zaten hassaslaşan vücut için daha düzenli aralıklarla beslenmek genelde daha rahat ettirir. Burada herkesin planı farklı olabilir ama “az az, sık sık ve dengeli” yaklaşımı birçok anne adayında işe yarıyor.

Ve tabii hareket… Hamilelikte doktorun izin verdiği ölçüde yapılan yürüyüşler, kan şekerini dengelemede gerçekten destekleyicidir. Herkes spor yapacak diye bir şart yok; bazen yemeklerden sonra 15-20 dakikalık hafif bir yürüyüş bile kan şekeri kontrolüne katkı sağlar. Küçük bir alışkanlık gibi görünür ama etkisi büyüktür.

Şunu da eklemek istiyorum: Gestasyonel diyabet tanısı alan anne adaylarının çoğu “Ben artık hiç tatlı yemeyecek miyim?” diye soruyor. Gerçekçi olalım; bu süreçte tatlı tüketimi sınırlandırılır, evet. Ama burada önemli olan “yasak” kelimesiyle korkmak değil; yerine ne koyacağını bilmek. Bazen tatlı isteğini bastırmak için daha dengeli ara öğünler planlamak, bazen tarçınlı yoğurt gibi seçeneklerle şekeri daha kontrollü tutmak mümkün olabiliyor. Yani mesele sadece kısıtlama değil, alternatif üretmek.

Gestasyonel diyabetin güzel bir tarafı da var: Çoğu kadında doğumdan sonra kan şekeri normale döner. Ama bu süreç, annenin kendi sağlığını daha yakından tanımasına da vesile olur. Çünkü gestasyonel diyabet geçiren kişilerde ilerleyen yıllarda tip 2 diyabet riski bir miktar artabilir. Bu yüzden doğum sonrası takip de önemlidir. Bu süreçte öğrenilen dengeli beslenme alışkanlıkları, aslında uzun vadede büyük bir kazanıma dönüşebilir.

Benim bu konuda en sevdiğim cümle şu:
Gebelik şekeri, “korkulacak bir etiket” değil; “daha bilinçli ilerleme fırsatıdır.”
Doğru bilgi, düzenli takip ve sakin bir planla bu süreç çok güzel yönetilir.

Umarım bu yazı biraz olsun içinizi rahatlatmış ve kafanızdaki soru işaretlerini azaltmıştır. Herkese sağlıklı günler diliyorum.

Bu cümleyi o kadar çok duydum ki… Bazen insanlar kendilerini suçlayarak geliyor. Sanki iradesizmiş gibi, sanki yanlış yapıyormuş gibi. Oysa tiroid dediğimiz şey, gerçekten vücudun genel düzenini etkileyen önemli bir sistem. Üstelik tiroidi olan kişi sadece kilo meselesi yaşamıyor; yorgunluk, halsizlik, üşüme, saç dökülmesi, kabızlık, odaklanma zorlanması gibi birçok şikayet de tabloya eklenebiliyor.

Önce şunu netleştirelim:
Tiroid hastalığı olan herkes aynı şeyi yaşamaz. Çünkü “tiroid” tek bir hastalık değil; hipotiroidi var, hipertiroidi var, Hashimoto var… Yani aynı kelimenin altında farklı tablolar var. Bu yüzden komşunun iyi geldiği şey size iyi gelmeyebilir. Birinin “ben gluteni kestim düzeldim” demesi, herkese aynı şekilde uyacak diye bir kural yok. Bu noktada en önemli şey: kendi durumunu doğru bilmek ve doktor takibini aksatmamak.

Peki beslenme bu işin neresinde?
Beslenme, tiroidi “mucize şekilde iyileştiren” bir şey değil. Ama doğru beslenme; ilacın etkisini destekler, şikayetleri azaltır, kilo kontrolünü kolaylaştırır ve kişinin kendini daha iyi hissetmesine yardımcı olur. Yani tiroidi olan biri için hedef sadece zayıflamak değil; vücudu daha dengeli çalışır hale getirmek olmalı.

Tiroid hastalarında en sık gördüğüm sorunlardan biri, gün içinde çok az yemek yiyip akşam bir anda çok acıkmak. Bazen de “nasıl olsa kilo veremiyorum” düşüncesiyle gün boyu düzensiz beslenmek. Oysa vücut düzensizliği sevmez. Özellikle hipotiroidi eğiliminde metabolizma zaten daha yavaş çalışıyorsa, uzun açlıklar ve dengesiz tabaklar işi daha da zorlaştırır. Bu yüzden tiroidi olan kişilerde ben en çok şuna dikkat ederim: öğün düzeni ve dengeli tabak.

Gözden Kaçmasın

Yemekten Sonra Çay: Alışkanlık mı, Sağlık Riski mi?

Haberi görüntüle

Dengeli tabak derken kastım şu:
Yeterli protein, yeterli lif ve doğru karbonhidrat. Yumurta, yoğurt, et–tavuk–balık, baklagiller gibi protein kaynakları; sebzeler ve salatalar; yanında da porsiyonu ayarlanmış bir karbonhidrat… Bu kombinasyon hem kan şekerini dengeler hem de gün içindeki enerji dalgalanmalarını azaltır. Çünkü tiroid hastalarının bir kısmı “enerjim çok düşüyor” derken aslında gün boyu kan şekeri iniş çıkışları yaşıyor olabiliyor.

Bir de bağırsak konusu var. Tiroidi yavaş çalışan kişilerde kabızlık daha sık görülebiliyor. Bu durumda lif tüketimi, su içmek ve hareket gerçekten önemli. Her şey çok karmaşık olmak zorunda değil. Gün içinde suyu artırmak, sebze tüketimini artırmak, yürüyüşü ihmal etmemek… Bazen en etkili dokunuşlar bunlar oluyor.

“Peki hangi vitaminler önemli?” sorusu da çok geliyor.
Demir, B12, D vitamini gibi değerler tiroidle birlikte sık takip ediliyor. Ama burada kritik bir nokta var: Takviyeyi herkes kafasına göre kullanmamalı. Çünkü eksiklik varsa yerine koymak başka bir şey, “ben alayım iyi gelir” diye rastgele kullanmak başka bir şey. Bu yüzden tiroid hastalarında düzenli kan tahlili ve doktor–diyetisyen iş birliği gerçekten kıymetli.

Tiroid ilacı kullananlar için küçük ama önemli bir hatırlatma da eklemek istiyorum. İlacın emilimini etkileyen bazı durumlar olabiliyor. Bu yüzden ilacın kullanım şekli konusunda mutlaka doktorunuzun önerisine uymak önemli. “Ben şöyle içiyorum” diye kulaktan dolma yöntemlerle ilerlemek bazen ilacın etkisini azaltabiliyor.

Şunu da söylemeden geçemem:
Tiroid hastaları bazen çok hızlı sonuç bekliyor. Oysa tiroidle birlikte kilo vermek, çoğu zaman daha sabır isteyen bir süreç. Burada amaç “1 haftada 5 kilo” değil; daha sürdürülebilir bir şekilde ilerlemek. Çünkü hızlı verilen kilo hızlı geri gelebiliyor ve bu da kişinin motivasyonunu daha çok kırıyor.

Benim tiroidi olan danışanlarıma en çok söylediğim şey şu:
Kendinizi suçlamayın. Vücudunuzla kavga etmeyin.
Sadece onu anlamaya çalışın.

Düzenli öğün, dengeli tabak, yeterli su, küçük yürüyüşler… Bunlar basit görünebilir ama tiroidle yaşayan biri için gerçekten büyük fark yaratır. Ve unutmayın: Tiroidiniz var diye sağlıklı olamayacak değilsiniz. Sadece yolunuz biraz daha “rutin” istiyor.

Bu konu uzun zamandır birçok kişiden gelen bir istekti. Umarım okurken kendinizden bir parça bulmuşsunuzdur. Herkese sağlıklı ve huzurlu günler diliyorum..

Bir yandan kulağa çok hoş geliyor. Çünkü kim istemez ki… Daha canlı bir cilt, daha az sivilce, daha parlak bir görüntü. Üstelik bunu sadece krem sürerek değil de “içeriden” çözmek fikri daha mantıklı geliyor insana.

Ama gelin dürüst olalım: Cilt bakımını gerçekten yiyebilir miyiz?
Yani bir şeyler yediğimizde cildimiz doğrudan güzelleşir mi?

Cevap şu: Evet… ama sandığımız gibi değil.

Cilt, vücudun en büyük organı. Ve aslında cilt dediğimiz şey sadece “dışarıdan görünen” bir yüzey değil; içeride olan biteni çok hızlı belli eden bir ekran gibi. Uykusuzluk, stres, su tüketimi, bağırsak düzeni, hormonlar… Hepsi ciltte iz bırakabiliyor. Bu yüzden cilt bakımını sadece krem–serum meselesi gibi görmek eksik kalıyor.

Ben danışanlarımla konuşurken de bunu çok yaşıyorum. Kimi “tatlı yediğim gün yüzüm hemen bozuluyor” diyor, kimi “ekmek yiyince sanki daha çok şişiyorum” diyor. Bu yorumların çoğu tesadüf değil. Çünkü bazı besinler gerçekten vücudun iç dengesini etkiliyor ve bu denge cilde yansıyor.

Önce şunu netleştirelim:
Cildin iyi görünmesi için tek bir mucize besin yok. Yani “bunu ye, cildin cam gibi olsun” diye bir şey yok. Ama cildi destekleyen bir beslenme düzeni var.

Mesela cildin en sevdiği şeylerden biri dengeli kan şekeri. Sürekli tatlı atıştırmak, gün içinde sık sık hamur işi yemek, aç kalıp sonra bir anda çok yemek… Bunlar kan şekerini dalgalandırır. Kan şekeri dalgalandıkça insülin artar, bu da bazı kişilerde yağlanmayı ve sivilce eğilimini artırabilir. O yüzden “cildim bozuluyor” diyen kişilerin çoğunda mesele sadece çikolata değil; günün genel düzeni oluyor.

İkinci önemli konu bağırsaklar. Evet, kulağa garip geliyor ama bağırsak düzeni bozulduğunda cilt bunu çok çabuk anlatıyor. Şişkinlik, kabızlık, düzensiz beslenme… Vücudun genel inflamasyonunu artırabiliyor. Bu da bazı kişilerde ciltte kızarıklık, matlık, sivilce gibi sorunları tetikleyebiliyor. Bu yüzden “daha parlak bir cilt” hedefliyorsak sadece dışarıdan değil, içeriden de destek vermek gerekiyor.

Gözden Kaçmasın

Bazen Aç Olan Midemiz Değil

Haberi görüntüle

Peki bu destek nasıl olur?

En basitinden başlayalım: Su.
Cildin en temel ihtiyacı bu. Çok pahalı ürünler kullanıp suyu unutmak, saksıya su vermeden çiçek beklemek gibi. Gün içinde suyu artırmak, özellikle kışın bile cildin daha “dolgun” görünmesine yardımcı oluyor.

Bu arada son dönemde “cilt bakımımı yiyorum” içeriklerinde en çok karşıma çıkan örneklerden biri de havuç. “Doğal retinol” diye çok konuşuluyor ve havuçlu pek çok tarif paylaşılıyor. Burada küçük ama önemli bir ayrımı bilmek gerekiyor: Havuç direkt “retinol” içermez, daha çok beta-karoten içerir. Beta-karoten vücutta ihtiyaç oldukça A vitaminine dönüşebilen bir öncül gibidir. A vitamini ise cildin yenilenme sürecinde önemli bir rol oynar. Yani havuç yemek elbette cildi destekleyen bir alışkanlık olabilir; ancak bunu “retinol sürmüş gibi” bir etkiyle düşünmek doğru olmaz. En güzel tarafı şu: Havuç gibi turuncu-kırmızı sebzeler (havuç, bal kabağı gibi) aynı zamanda antioksidan yönü güçlü besinlerdir ve düzenli tüketildiğinde cilt sağlığını içeriden destekleyen bir parçaya dönüşebilir. Yine de burada sihirli bir tarif değil, genel düzen belirleyici oluyor.

Sonra protein geliyor. Çünkü cilt kendini yenilerken proteine ihtiyaç duyuyor. Yumurta, yoğurt, et, balık, baklagiller… Cildi toparlamak isteyen kişinin “gün boyu sadece salata yedim” demesi aslında cilde pek yardımcı olmuyor. Çünkü cildin yapı taşları proteinden geliyor.

Bir de sağlıklı yağlar var. Zeytinyağı, ceviz, badem, avokado… Bunlar cildin bariyerini destekliyor. Cildin kuruması, pul pul olması, sürekli “geriliyor” gibi hissettirmesi bazen sadece krem eksikliği değil; yağ dengesinin bozulmasıyla da ilgili olabiliyor.

Gelelim en çok sorulan soruya:
“Kolajen içsem cildim düzelir mi?”

Kolajen konusu biraz karışık anlatılıyor. Kolajen vücutta bir protein. Takviye olarak alındığında vücutta parçalanıp aminoasitlere dönüşüyor. Yani mucize değil. Ama düzenli protein alan, C vitamini eksik olmayan, genel beslenmesi iyi olan kişilerde destek olarak anlamlı olabilir. Yine de tek başına “kolajen içtim, her şey düzeldi” gibi bir tablo beklemek gerçekçi değil.

Ve tabii işin bir de stres tarafı var. Stres arttığında kortizol yükseliyor, bu da bazı kişilerde ciltte yağlanmayı ve hassasiyeti artırabiliyor. O yüzden bazen en iyi cilt bakımı, güzel bir uyku ve sakin bir gün olabiliyor.

Özetle…
Evet, cilt bakımımızı bir noktada “yiyoruz.”
Ama bu; mucize bir içecekle, tek bir tozla değil.
Dengeli tabakla, düzenli suyla, iyi uyku ve stres yönetimiyle.

Herkese sağlıklı, ışıl ışıl ve iyi hissettiren günler diliyorum

Vücudumuz, normal düzenin dışına çıktığımızda hemen tepki verir. Daha tuzlu yiyecekler, geç saatlerde yapılan atıştırmalar, şekerli tatlılar, daha az su tüketmek… Tüm bunlar vücutta su tutulmasına (ödem) yol açar. Tartıda gördüğümüz 1–2 kiloluk artışın büyük kısmı bu yüzden olur. Bu kilo değildir; hücrelerin su tutmasıdır. Özellikle tuzlu yemekler sonrasında böbrekler dengeyi sağlamak için sodyumu içeride tutar, su da onun peşinden gelir. Sonuç: Yüzde şişlik, parmaklarda sıkışma hissi, karında doluluk… Kısacası, “ödem” dediğimiz tablo.

Burada yapılacak en doğru şey, paniğe kapılıp sert diyetler başlamak değil; rutinlere geri dönmektir. Çünkü vücut dengeyi sever. Düzenli saatlerde yemek yemek, bol su içmek, lifli ve sebze ağırlıklı tabaklara yönelmek, bir de hafif hareket eklemek — birkaç gün içinde ödemin büyük bölümünü zaten çözer. Yani “bu hafta aç kalayım, iki gün sadece salata yiyeyim” yaklaşımı aslında metabolizmayı yorar, hatta bazen daha çok su tutmaya sebep olur.

Biraz bilim konuşalım. Enerji dengesinde kalori fazlası uzun süre devam ederse yağlanma olur. Ama bir–iki günlük kaçamaklar çoğunlukla yağ değil, glikojen dediğimiz depo karbonhidratların dolmasına yol açar. Glikojen her gram başına yaklaşık 3 gram su tutar. Yani birkaç gün bol karbonhidrat, az hareket… tartıda +2 kilo. Fakat düzen geri geldiğinde, bu depolar yavaş yavaş çözülür ve suyla birlikte atılır. O yüzden yılbaşından sonra görünen artışı “kalıcı kilo” gibi düşünmek gereksizdir. Vücudu sakinleştirip sisteme geri döndürmek yeterli.

Peki nereden başlayalım? Önce uyku saatlerini toparlamakla. Çünkü uykusuz kaldığımızda açlık hormonumuz ghrelin artar, tokluk hormonu leptin azalır. Yani normalden fazla acıkır, doymakta zorlanırız. İkinci adım, su. Gün içine yayılan 1,5–2 litre su, hem böbreklerin çalışmasını destekler hem de ödemin çözülmesine yardım eder. Üçüncü adım, sebzeyi artırmak. Lif, bağırsak hareketlerini düzenler, sindirimi rahatlatır, ayrıca kan şekeri dalgalanmalarını azaltır. Yılbaşından sonra şişkinlik yaşayanların çoğu, yalnızca bu üç adımla bile ciddi rahatlama yaşar.

Bu dönemde bitki çayları da güzel destek olabilir; ama “mucize beklemeden”. Rezene, papatya, ıhlamur gibi sakinleştirici çaylar sindirimi rahatlatır. Maydanoz suyu, kiraz sapı gibi seçenekler ödemde yardımcı olabilir; fakat kronik hastalığı olanların ve ilaç kullananların mutlaka dikkatli olması gerekir. Asıl önemli olan, çayın değil düzenin şifa vermesidir. “Bir bardak içtim, her şey düzeldi” diye bir gerçek yok.

Beslenmede ise “sıfırdan başlıyormuş” gibi davranmaya hiç gerek yok. Tabağı yarı yarıya sebze–salata ile doldurmak, proteini ihmal etmemek (yumurta, yoğurt, kuru baklagiller, et–balık–tavuk), beyaz ekmek yerine tam tahıllara yönelmek, akşamları çok geç yememek… Bunlar aslında hep bildiğimiz ama tatil günlerinde biraz uzaklaştığımız şeyler. Geri dönmek yeterli. İnanın, üç–dört gün düzenli gittiğinizde hem tartıda hem aynada farkı hissedersiniz.

Bir noktayı özellikle vurgulamak istiyorum: Suçluluk duymak, metabolizma için hiçbir fayda sağlamıyor. Yılbaşıydı, sevdiklerinizle sofraya oturdunuz, güzel yemekler yediniz, muhtemelen tatlı da oldu. Bu çok normal. Sağlıklı yaşam, bu keyifleri tamamen silmek değil; keyiften sonra dengeyi geri çağırmayı bilmek. Bazen bir yürüyüşle, bazen daha hafif bir akşam yemeğiyle, bazen de “bugün kendime iyi bakacağım” demekle.

Bugün, 2026 için kendimize dev listeler yazmak yerine, küçük ama gerçekçi bir başlangıç yapabiliriz: Saatli öğünler, su şişesini yanımızdan ayırmamak, bir tık daha hareket… Hepsi yapılabilir. Vücudumuz, bu sinyalleri çok hızlı anlar. Birkaç gün içinde şişkinlik azalır, enerji toparlanır, zihin bile daha berrak hisseder. Çünkü denge yalnızca tartıda değil, ruh halinde de kendini gösterir.

O zaman şöyle diyelim: Tatil bitti, şehir sakinleşti, biz de yavaş yavaş yerimize oturalım. Rutinlerimize dönelim. Ödem varsa sabırla çözülsün, telaş olmasın.

Herkes hazırsa… rutinimize başlıyoruz.
Ve evet: Herkese sağlıklı, dengeli ve huzurlu günler.

Sabah telefonumu elime aldım, fotoğrafları karıştırırken fark ettim: Yıl boyunca neler yaşamışım, nerelere gitmişim, kimlerle bir araya gelmişim… Hepsi oradaydı.

Beslenme tarafında çok şey değişmiş mesela.
Daha çok plan yapmışım, daha dengeli tabaklar hazırlamışım, bazı akşamlar yürüyüşü ihmal etmemişim. Ama bir yandan da — itiraf — çok keyifli masalarda oturmuşum. (Ne yapayım, boğa burcuyum. Güzel yemek görünce mutlu oluyorum.) Güzel sohbetler, lezzetli yemekler hiç eksik olmamış. Bence hayatın güzelliği de tam burada: denge.

Şimdi dürüst bir soru soralım:
Geçen yıl koyduğunuz hedeflere tikler atıldı mı?
Kafanızdaki o sağlığa, o enerjiye, o “kendime daha iyi bakacağım” haline yaklaşabildiniz mi?

Bir kısmı olduysa, bir kısmı yarım kaldıysa — çok normal.
Çünkü hedef yazmak kolay, onu yaşatacak sistemi kurmak zor. İnsan beyni alıştığı rutini korumayı sever. O yüzden tek başına “liste yapmak”, çoğu zaman yetmez.

Son yıllarda vision board’lar (hedef panoları) bu yüzden bu kadar konuşuluyor.
Birçok kişi hedeflerini kartonlara yapıştırdı, kimisi kupalar boyadı, kimisi ajandalar hazırladı. Hepsi aslında aynı şeye hizmet ediyor: “Ne istediğimi hatırlayayım.”

Ben vision board fikrini seviyorum açıkçası. Çünkü ya bir köşede duruyor ya da telefon ekranımda oluyor ve gün içinde gözüme çarpıyor. Sadece “sağlıklı besleneceğim” yazmıyor;
bir yürüyüş fotoğrafı, renkli bir salata, sakin bir kahvaltı, belki kendinle baş başa kaldığın bir an… Beyin gördüğünü daha kolay hatırlıyor. Küçücük ayrıntılar, davranışı destekliyor. Yani “bunu istiyordun” diyen küçük notlar gibi.

Burada küçük bir bilgi paylaşayım:
Davranış bilimi şunu söylüyor — büyük kararlar değil, tekrar eden küçük alışkanlıklar hayatı değiştiriyor.
Her gün tabağa biraz daha sebze koymak, suyu biraz daha artırmak, günde 10 dakika bile hareket eklemek… Küçük görünüyor ama uzun vadede çok değerli.

Şimdi gelelim şu soruya:
“Bu yıl sadece hedef yazacak mıyım, yoksa hedefimin etrafına bir düzen kuracak mıyım?”

Peki…
Diyetisyeninizin bu yılki hedefleri neler?

Danışanlarım soruyor, ben de açık olayım:
Benim de listem var — ama süslü değil, gerçekçi.

Sürdürülebilir beslenmeyle nelerin mümkün olduğunu hem kendimde hem danışanlarımda gördüm. Bu yıl, daha çok kişide kalıcı değişimler görmek istiyorum. İlk önce 2025 yılında görüştüğüm danışan sayısının üstüne çıkmayı hedefliyorum; ama amacım sadece sayı değil — daha derin başarı hikâyeleri.

Belediyede kamu çalışanıyım, köşe yazıları yazıyorum, ara sıra radyoda konuk oluyorum. Bunların yanına bana iyi gelecek bir şey daha eklemek istiyorum. Belki ertelediğim bir eğitim… Belki bambaşka, yaratıcı bir alan. Sporu hayatın doğal bir parçası olarak sürdürmek istiyorum. Ve içimden geçen bir şey daha var: hiç denemediğim yeni bir hobi.

Biraz yavaşlamak. Basit olana daha çok yer açmayı çok istiyorum.
Tabii yeni yerler görmek, yeni tatlar denemek de var — onları ayrıca söylememe gerek yok, yerleri kalbimde zaten hazır.

Yeni yıl mucize yaratmaz.
Ama doğru düşünceyle, küçük ama devamlı adımlarla, bizi daha iyi bir versiyonumuza yaklaştırır.

Bu yıl kendimize şu soruyu soralım:
“Bugünkü küçük adımım ne?”

Bazen bir yürüyüş.
Bazen daha dengeli bir tabak.
Bazen de sadece kendine ayırdığın on dakika…

Ve evet — yıl boyunca ne olursa olsun — masalarda keyif, sohbet ve lezzet de eksik olmasın. Çünkü sağlıklı yaşam; yasaklarla değil, dengeyle sürer.

Ben kendi adıma hazırım.
Herkes tamamsa… 2025’i kapatıyorum?

Herkese sağlıklı, umutlu ve içi dolu dolu bir yıl diliyorum.
Yeni yılda kendinize biraz daha iyi davranmayı unutmayın!!

Herkese sağlıklı ve mutlu yıllar!
Sene’ye görüşürüz — heheh (bunu yazmasam olmazdı..)

Ama şunu fark ediyorum: Pancarı tüketiyoruz, seviyoruz ama hakkında pek az şey biliyoruz. Daha doğrusu, başımıza bir şey gelene kadar çok da sorgulamıyoruz.

Pancar Neden Bu Kadar Yoğun Renklidir?

Kırmızı pancarın rengi, içeriğinde bulunan betalain adlı doğal pigmentlerden gelir. Bu pigmentler pancara o koyu kırmızı rengini verirken aynı zamanda antioksidan özellik de taşır. Yani pancarın rengi sadece görüntü değil, içeriğinin de bir göstergesidir.

Ancak bu pigmentlerin vücutta nasıl davrandığı kişiden kişiye değişir.

Pancar Yedikten Sonra İdrar Rengi Neden Değişebilir?

Bazı kişiler pancar tükettikten sonra idrarında ya da dışkısında kırmızıya yakın bir renk fark edebilir. Bunun temel nedeni, pancardaki betalain pigmentlerinin sindirim sırasında tam olarak parçalanamadan vücuttan atılmasıdır.

Burada mide asidi önemli bir rol oynar.
Mide asidi yeterli olan kişilerde bu pigmentler büyük oranda parçalanır. Ancak mide asidi daha düşük olan kişilerde pigmentler daha kolay emilebilir ve bu da idrar renginde değişikliğe yol açabilir.

Yani bu durum çoğu zaman:

• Mide asidi düzeyiyle
• Bağırsak emilimiyle
• Demir emilimiyle
  ilişkilidir.

Mide Asidi Düşük Olanlar Ne Yapabilir?

Danışanlarımdan bu noktada sıkça gelen bir soru var:
“Hocam mide asidim düşükse bunu desteklemek için bir şey yapabilir miyim?”

Bazı kişilerde, öğünlerden hemen önce çok küçük miktarlarda elma sirkesi kullanımı mide asidinin uyarılmasına yardımcı olabilir. Örneğin bir bardak suya 1 tatlı kaşığı kadar elma sirkesi eklenmesi bazı bireylerde sindirimi destekleyebilir.

Ancak bu herkese uygun bir yöntem değildir.
Mide yanması, gastrit, reflü gibi şikâyetleri olan kişilerde elma sirkesi ters etki yapabilir. Bu nedenle bu tür uygulamalar kişiye özel değerlendirilmelidir ve mutlaka bilinçli yapılmalıdır.

Yani amaç mideyi zorlamak değil, sindirimi desteklemektir.

Bu Durum Tehlikeli midir?

Pancar tüketimiyle ilişkili, kısa süreli renk değişimleri genellikle zararsızdır ve kendiliğinden düzelir. Çoğu zaman kişiyi korkutan şey, durumun kendisi değil, nedenini bilmemektir.

Ancak pancar tüketimi olmadan sık tekrar eden ya da ağrı, yanma gibi şikâyetlerle birlikte görülen renk değişimleri mutlaka dikkate alınmalıdır.

Peki Pancar Neden Bu Kadar Öneriliyor?

Kırmızı pancar, içerdiği doğal nitratlar sayesinde vücutta nitrik oksit üretimini destekler. Bu da damarların gevşemesine yardımcı olur. Bu özelliği sayesinde:

• Kan dolaşımını destekler
• Tansiyon kontrolüne katkı sağlayabilir
• Fiziksel performansı artırabilir

Ayrıca lif içeriğiyle sindirim sistemine de destek olur.

Kırmızı pancarla ilgili yaşanan endişelerin büyük kısmı bilgi eksikliğinden kaynaklanır. Ne yediğimizi ve vücudumuzda ne olduğunu bildiğimizde, besinlerle kurduğumuz ilişki de daha sağlıklı hâle gelir.

Pancarı sadece rengiyle değil, vücuttaki etkileriyle tanıdığımızda, korkulacak değil; doğru tüketildiğinde fayda sağlayan bir besin olduğunu görmek zor değildir.

Herkese sağlıklı, keyifli ve dengeli günler dilerim.

Aslında bu cümleler bize çok önemli bir şeyi söylüyor:
Herkesin duygulara verdiği besinsel tepki farklı.

Beslenme sadece mideyle ilgili değildir. Beyin, hormonlar ve duygular bu işin tam merkezindedir. O yüzden duygusal yeme dediğimiz durum tek tip değildir; kişiye özeldir.

Neden Bazımız Tatlıya, Bazımız Karbonhidrata Yönelir?

Stres, üzüntü, yoğunluk gibi durumlarda vücutta kortizol adlı stres hormonu artar. Kortizol yükseldiğinde iştah artışı olur ve özellikle hızlı enerji veren besinlere yönelim başlar.

Tatlı sevenlerde bu genellikle şekerli gıdalar olurken, bazı kişilerde bu ihtiyaç ekmek, makarna, pilav gibi karbonhidratlarla karşılanır. Çünkü karbonhidrat tüketimi, beyinde serotonin adı verilen ve “iyi hissetme” ile ilişkili olan kimyasalın artmasına yardımcı olur.

Yani kişi tatlı yediğinde ya da karbonhidrat ağırlıklı beslendiğinde aslında şunu yaşamaya çalışır:
Rahatlamak.

Bu Bir İrade Sorunu Değil

Danışanlarımla konuşurken özellikle altını çizdiğim bir nokta var:
Bu durum iradesizlik değildir.

Beyin stres altındayken kısa vadede rahatlatacak çözümler arar. Yemek, ulaşması en kolay ve en hızlı çözümlerden biridir. Bu yüzden “kendimi tutamadım” cümlesi, çoğu zaman bir davranış değil, bir biyolojik tepkiyi anlatır.

Ancak sorun şu noktada başlar:
Her stres anında tek çözüm yemeğe bağlanırsa.

Duygusal Açlık ile Fiziksel Açlık Nasıl Ayırt Edilir?

Fiziksel açlık:

• Yavaş yavaş oluşur
• Midede boşluk hissi vardır
• Ne yeneceği çok fark etmez

Duygusal açlık ise:

• Aniden başlar
• Belli bir yiyeceğe yöneliktir
• Yedikten sonra çoğu zaman pişmanlık bırakır

Bu ayrımı fark edebilmek, beslenme düzenini değiştirmede en önemli adımdır.

Yemek Yasaklanınca Sorun Çözülmüyor

Sürekli yasaklarla ilerleyen diyetlerde genellikle iki sonuç görülür:
Ya kişi diyeti tamamen bırakır ya da suçluluk duygusu artar.

Oysa sağlıklı beslenme, yemeği düşman ilan etmek değil; yemeğin hayatımızdaki yerini doğru konumlandırmaktır. Tatlıyı tamamen hayatından çıkaran biri, çoğu zaman daha büyük bir tatlı isteğiyle geri döner.

Peki Ne Yapabiliriz?

Danışanlarıma şu basit ama etkili soruyu soruyorum:
“Şu an aç mısın, yoksa yorgun mu?”

Bu sorunun cevabı bazen gerçekten yemek olur.
Bazen su içmek,
Bazen kısa bir yürüyüş,
Bazen de sadece dinlenmek.

Ama bu farkındalık oluştuğunda, yeme davranışı otomatik olmaktan çıkar.

Duygularla beslenme arasındaki ilişkiyi yok sayamayız. Ama bu ilişkiyi yönetmeyi öğrenebiliriz. Tatlıyı ya da karbonhidratı suçlamak yerine, neden o an onlara ihtiyaç duyduğumuzu anlamak daha kalıcı bir çözüm sağlar.

Beslenme sadece “ne yediğimiz” değil, neden yediğimizdir.

Ve belki de asıl soru şudur:
Bedenim mi istiyor, ruhum mu?

Önce en net bilgiyle başlayalım:
Ev turşusu doğru kurulduğunda probiyotik içeren, sindirime destek veren bir gıdadır.
Fermentasyon sürecinde sebzeler, yararlı bakteriler tarafından dönüştürülür ve bu da özellikle bağırsak sağlığına olumlu etki sağlar. Bazı vitaminlerin artması, mide-sindirim sisteminin daha rahat çalışması bu sürecin doğal sonucudur.

Ancak turşunun bu olumlu taraflarının yanında çoğu kişinin göz ardı ettiği önemli bir nokta var:
Turşu oldukça yüksek tuz içerir.
Bir tabak turşu, günlük alınması gereken tuzun yarısını bile geçebilir. Bu nedenle tansiyon problemi olanlar, ödem sorunu yaşayanlar veya böbrek hassasiyeti olanlar için dikkat edilmesi gereken bir besindir. Fazla tuz aynı zamanda şişkinliği artırabilir ve günün ilerleyen saatlerinde tatlı isteğini bile tetikleyebilir.

Bir diğer konu ise son yıllarda çok popüler olan turşu suyu.
Evet, gerçek anlamda fermente edilmiş turşu suyunda faydalı bakteriler bulunabilir.
Ama herkes için uygun değildir:

• Mide hassasiyetini artırabilir,
• Reflüyü tetikleyebilir,
• Yüksek tuzu nedeniyle böbreklere yük bindirebilir.

Bu yüzden turşu suyunu “şifa” diye bardak bardak içmek doğru değildir.

Hazır turşulara da değinmek gerekiyor.
Market raflarındaki turşular bizim evde anladığımız anlamda fermente olmaz.
Genelde sebzeler haşlanır, sirkeli suya basılır ve raf ömrünü uzatmak için koruyucu eklenir. Bu nedenle ev turşusunun probiyotik etkisi ile hazır turşu arasında büyük bir fark vardır.
Evde yapılan turşu yaşayan bir gıda iken hazır olanlar çoğunlukla sadece lezzet verir.

“Sirke mi daha sağlıklı, yoksa limon-tuz-su ile yapılan mı?” sorusu da çok sık geliyor.
Sirke ile kurulan turşu daha hızlı olur ama probiyotik etkisi daha düşüktür.
Limon-tuz-su ile doğal fermantasyonla yapılan turşu ise daha yavaş kurulur fakat probiyotik açısından daha zengin olur.
Gerçek fermantasyon için turşunun en az 10–14 gün beklemesi gerektiğini de ekleyelim.

Turşunun iştah açıcı olduğunu da unutmamak gerekiyor.
“Turşuyla daha çok ekmek yiyorum” diyenler kesinlikle haklı.
Tuzlu yapısı nedeniyle tatlı isteğini artırması da çok yaygın bir durum.
Bu yüzden turşuyu sofranın ana unsuru değil, küçük bir eşlikçi gibi düşünmek daha doğrudur.

Peki turşu tamamen tehlikeli mi? Hayır.
Her gün yenebilir mi? Buna da hayır.

En doğrusu dengeli bir yaklaşım:

• Haftada 2–3 kez,
• Küçük bir porsiyon (2–3 kaşık) tüketmek idealdir.
• Turşu yedikten sonra bir bardak su içmek, tuzun etkisini dengelemeye yardımcı olur.
• Reflü, gastrit veya tansiyon sorunu olanların daha az tüketmesi gerekir.
• Az tuzla doğal fermantasyonla kurulan ev turşusu en sağlıklı seçenektir.

Sonuç olarak…
Turşu bizim kültürümüzde kışın vazgeçilmez bir parçasıdır. Sofrada lezzet katar, çoğu yemekle çok yakışır. Ama unutmamız gereken şey şu:
Her sağlıklı görünen gıda sınırsız değildir.

Doğru miktarda tüketildiğinde turşu faydalı bir destek olabilir; abartıldığında ise tuz yükü nedeniyle bedenimize gereksiz bir yük getirebilir.
Bu kış turşunun tadını çıkarın ama dengeyi de unutmayın.
Çünkü sağlık, en çok ölçülü alışkanlıklarla korunur.

Besni’de bir diyetisyen olarak görev yaparken yıl boyunca birçok öğretmen danışanımla bir araya geliyorum. Onların ne kadar yoğun bir tempoyla çalıştıklarını, ders aralarında nefes almaya bile zor zaman bulduklarını, çoğu zaman kendi ihtiyaçlarını ikinci plana attıklarını birebir görüyorum. Sabahın erken saatlerinde okul yoluna düşmek, kahvaltıyı aceleyle yapmak ya da atlamak, öğle yemeğini gerçekten “yemek” yerine geçiştirmek… Bunlar artık günlük rutinin bir parçası olmuş durumda.

Bir de çay… Her teneffüsün en temel ritüeli. Çoğu öğretmenin söylediği aynı cümleyi o kadar sık duyuyorum ki:
“Yemek yemeye fırsatım olmadı ama beş çay içtim.”

Evet, çay molaları çoğu zaman bir dinlenme alanına dönüşüyor ama bir yandan da su içmenin yerini alan, açlığı erteleyen, gün sonunda daha büyük bir yorgunlukla geri dönen bir döngü oluşturuyor. Bu yüzden öğretmenler odasında çay içerken yanına küçük bir ara öğün eklemek, suyu eksik etmemek ve çayı susuzluğa bir çözüm gibi görmemek bile günün enerjisini belirgin şekilde değiştiriyor.

Biliyorum; tüm bu yoğunluğun içinde kendinize zaman ayırmak kolay değil. Ama kendinize iyi baktığınız her küçük adım, sadece sizin değil öğrencilerinizin de gününü güzelleştiriyor. Basit bir kahvaltı—bir yumurta, birkaç zeytin, peynir, bir dilim tam tahıllı ekmek—sabah derslerinde zihninizi açık tutuyor. Çantada taşınan bir avuç kuruyemiş, bir meyve ya da küçük bir yoğurt; teneffüsteki o hızlı çaylara eşlik ettiğinde çok daha dengeli bir gün sunuyor.

Öğle yemeğinde proteini, salatayı ve tahılı bir arada seçmek, günün ikinci yarısındaki yorgunluğu azaltıyor. Su içmek ise bazen bütün sistemi yeniden başlatan en basit ama en güçlü destek oluyor.

Sağlıklı beslenmenin öğretmenlikteki en güzel yanı ise sadece bireysel bir değişim yaratmıyor olması. Çünkü çocuklar, sizden duyduklarını değil, en çok sizden gördüklerini örnek alıyor. Sınıfında su içen, ara öğün yapan, kendine vakit ayırmayı ihmal etmeyen bir öğretmen… Farkında bile olmadan bir nesle “kendine değer vermek önemlidir” mesajını bırakıyor. Atatürk’ün hayal ettiği öğretmen modeli de zaten böyle: bilgisiyle değil davranışıyla da topluma örnek olan bir lider.

Öğretmenlik zor, yorucu ama bir o kadar da anlamlı bir yolculuk. Bugün 24 Kasım’da, ülkemizin geleceğini şekillendiren tüm çalışmanız için teşekkür ederken; aynı zamanda kendinize gösterdiğiniz özenin bu yolculuğun en kıymetli parçalarından biri olduğunu hatırlatmak istiyorum. Siz iyi olduğunuzda ışığınız her yere daha güçlü yayılıyor.

Başöğretmen Atatürk’ün “Öğretmenler, yeni nesil sizin eseriniz olacaktır” sözünün ağırlığını hepimiz biliyoruz. O eserin mimarı olan sizlerin sağlığı, mutluluğu ve yaşam enerjisi her şeyden değerli.

İyi ki varsınız.
24 Kasım Öğretmenler Günü’nüz kutlu olsun.

Sevgiyle…

Her 10 Kasım’da olduğu gibi, bu yıl da Atatürk’ü sevgiyle, saygıyla, özlemle anıyoruz. Onun sadece bir lider olarak değil, yaşam biçimiyle de bizlere örnek olduğunu yeniden hatırlamak istiyorum. Bu yazıyı da tam olarak bu düşünceyle yazdım. Her yıl aynı değeri yeniden dillendirmek gibi belki ama aslında her yıl, bu değeri yeniden diri tutmak için.

Geçtiğimiz yıl bu köşede, Atatürk’ün sağlıklı yaşam alışkanlıklarını ele aldığım bir yazı yazmıştım. O yazıya gelen güzel geri dönüşler ve içten yorumlar bana şunu gösterdi: Bu hatırlatma değerliydi. O yüzden bu yıl da aynı inançla devam etmek istedim.

Mustafa Kemal Atatürk, yalnızca ileri görüşlü bir komutan ya da devlet adamı değildi; aynı zamanda sağlığına, disipline ve yaşam dengesine önem veren bir insandı. Onun sofrasında abartı yoktu. Sıklıkla sade yemekler tercih ederdi. Öğle yemeğinde kuru fasulye, pilav ve ayran gibi basit ama besleyici menüler olurdu. Kahvaltısı ise çoğu zaman hafifti; bir kase yoğurt ya da sadece ayran ve bir dilim ekmekle geçiştirirdi.

Ancak en dikkat çekici alışkanlıklarından biri, “sofradan doymadan kalkmak” prensibiydi. Yani yalnızca ne yediği değil, ne kadar yediği de ölçülüydü. Bu alışkanlık, bugün hâlâ sağlıklı beslenme ilkelerinin temelinde yer alıyor.

Bir diğer önemli nokta: Günlük yaşamında belli bir düzene sadıktı. Sabah erken saatlerde kalkar, kahvesini içer, gazetelerini okur; çalışmaları çoğu zaman akşam geç saatlere kadar sürerdi. Fiziksel olarak da oldukça aktiftir aslında, yürüyüşü sever, dans eder, yüzmeye giderdi. Yani o dönem için oldukça farkındalık içeren bir yaşam tarzıydı bu.

Bugün masa başında, telefon ve ekranlar arasında geçen bir hayatın içindeyiz. Atatürk’ün “ölçü, denge ve sadelik” üzerine kurulu yaşam tarzı, bize hâlâ çok şey söylüyor.
Ne yediğimizi düşünmek, ne kadar hareket ettiğimizi gözden geçirmek, bedenimize kulak vermek… Aslında bütün bunlar, bize bir “saygı biçimi”.

Geçen yıl başlattığım bu yazı geleneğini, her 10 Kasım’da hem kendime hem okurlarıma bir hatırlatma olarak sürdürmek istiyorum. Çünkü bazı değerler, ancak hatırladıkça yaşatılıyor.

Bu yüzden ben her yıl bu yazıyı yazmaya devam edeceğim. Çünkü her yıl, bu hatırlatmayı yeniden yapmaya değer.

Bugün hem Atamıza duyduğumuz saygıyla doluyuz, hem de ondan aldığımız ilhamla kendi yaşamımıza daha dikkatle bakıyoruz.

Saygı, özlem ve minnetle…

Cumhuriyet sadece yönetim biçimi değil; herkesin eşit haklara sahip olması demektir. Atatürk, Cumhuriyet’i ilan ederek yalnızca bir sistem bırakmadı; aynı zamanda özgür düşünceyi, eşitliği ve haklara saygıyı topluma kazandırdı. Bugün hâlâ bu değerleri hatırlamak ve korumak çok önemlidir. Hepimiz günlük yaşamımızda küçük adımlarla bu mirası yaşatabiliriz.

Bugün 102 yaşına basan Cumhuriyetimizi kutlarken, sadece bayrak asmakla yetinmemeliyiz. Onu her gün yaşamamız ve değerini bilmemiz de gerekiyor. Atatürk’ün vizyonu, özgür ve eşit bir toplum hayali, bugün hâlâ yolumuzu aydınlatmaktadır. Bizler de kendi hayatımızda bu vizyonu hatırlayarak, birlikte daha güçlü bir toplum için çaba gösterebiliriz.

Cumhuriyet, geçmişten geleceğe bir köprü olmaktadır. Bugün, küçük veya büyük fark etmez, herkesin katkısıyla daha sağlam olabilir. Hepimiz bu mirasa sahip çıkarak Atatürk’ün çizdiği yolda yürüyebiliriz. 102 yıl önce başlayan bu yolculuk, bugün bizlerin sorumluluğuyla devam ediyor.

Cumhuriyet Bayramımızı kutluyorum, bize Cumhuriyet’i armağan eden Mustafa Kemal Atatürk’ü saygıyla anıyorum.

Beslenme ve uyku… İlk bakışta ayrı iki başlık gibi dursa da, aslında biri diğerinin sessiz tamamlayıcısı. Vücudumuzun biyolojik ritmi (sirkadiyen ritim), hem ne zaman acıktığımızı hem de ne zaman uykumuzun geldiğini belirliyor. Bu ritim bozulduğunda ise domino taşı etkisiyle hem uyku düzenimiz hem de yeme alışkanlıklarımız alt üst olabiliyor.

Sabah Erken Kalkmak Herkese Uygun mu?

Öncelikle şunu net söylemeliyim: Erken kalkmak bir yetenek değil, bir alışkanlıktır. Ben de bu düzene bir günde geçmedim. Önce akşam uyuma saatimi düzenledim. Ekran süremi sınırladım, kitap okuma ve zihnimi sakinleştirme ritüeli oluşturdum. Uyku kalitemi artırmak için bir uygulama  kullanıyorum. Bu uygulama sayesinde sadece ne kadar uyuduğumu değil, nasıl uyuduğumu da takip edebiliyorum. Çünkü uykunun süresi kadar kalitesi de önemli.

Bu erken saatlerde güne başlamak sadece daha fazla iş yapabilmemi sağlamıyor; aynı zamanda beslenme tercihlerimi de olumlu etkiliyor. Sabah kahvaltımı erken ve kaliteli yapmak, gün boyunca kan şekeri dalgalanmalarını minimumda tutmamı sağlıyor. Uyanır uyanmaz ilk iş olarak su içmek ve 30 dakika içinde hafif ama dengeli bir kahvaltı yapmak, günümün genel ritmini belirliyor.

 Uyku Eksikliği: Gizli Açlık Nedeni

Yetersiz uyku, vücuttaki ghrelin ve leptin hormonlarını etkiliyor. Ghrelin, yani “açlık hormonu” artarken, tokluk hormonu olan leptin azalıyor. Sonuç? Gün boyu doymak bilmeyen bir iştah, özellikle karbonhidratlı yiyeceklere karşı aşırı istek… Bu yüzden bazı danışanlarım diyetlerine harfiyen uyduklarını söylese de kilo veremediklerinden yakınıyor. Oysa çözüm bazen sadece daha erken uyuyup daha kaliteli bir uyku çekmek olabiliyor.

Uyku ve Sindirim Arasındaki Denge

Bir diğer önemli nokta da şu: Geç saatlerde yemek yemek hem sindirimi zorlaştırıyor hem de uyku kalitesini düşürüyor. Mide doluyken yatmak, vücudun dinlenmesini engelliyor çünkü sindirim sistemi hâlâ çalışıyor. Bu da sabah yorgun, hatta şiş hissederek uyanmamıza neden olabiliyor. Bu yüzden, akşam yemeklerimi mümkün olduğunca saat 19.00’a kadar yapmaya çalışıyorum. Mide boşken uyumak, bedenin gerçek anlamda dinlenmesini sağlıyor.

Gün Doğumuyla Birlikte Güne Başlamak

Her sabah su içerken gün doğumunu izlemek, sadece ruhsal bir tatmin değil; aynı zamanda biyolojik ritmimi de destekliyor. Doğal gün ışığı, vücudun sirkadiyen ritmini düzenliyor ve melatonin üretimini dengeliyor. Bu da uykuya geçişi kolaylaştırıyor ve sabahları zinde uyanmamı sağlıyor. Bu küçük ama etkili alışkanlık, danışanlarıma da önerdiğim rutinlerden biri haline geldi. Bazıları bu önerimi biraz romantik buluyor; ama deneyenler, etkisini fark ettikçe vazgeçemiyor.

Ne Yapmalı?

Eğer hem beslenmenizi düzene sokmak hem de kendinizi daha zinde hissetmek istiyorsanız, işe uyku düzeninizi gözden geçirerek başlayın. Kendinize gerçekçi bir uyku ve uyanma saati belirleyin. Elektronik cihazlardan uzak bir “uykuya geçiş rutini” oluşturun. Sabahları ise mutlaka su içerek başlayın ve mümkünse güneş ışığıyla buluşun. Unutmayın, sirkadiyen ritminiz sizi yönetmesin; siz onu yönetin.

Son olarak, kendi adıma şunu söyleyebilirim: Uyandığınız saat, yatma saatinizin bir sonucudur. Ve kaliteli bir uyku, kaliteli bir yaşamın en temel bileşenidir. Beslenme ve spor ne kadar önemliyse, uyku da en az onlar kadar hayati. Çünkü dinlenmeyen bir vücut, hiçbir zaman tam anlamıyla “sağlıklı” sayılmaz.

Tat Sadece Damakta Değil, Kulakta da Başlar

Yediğimiz yiyeceklerin tadını belirleyen en temel duyu elbette tat alma duyusudur. Ama tat, tek başına karar verici değil. Görme, koku alma, dokunma ve ses — yani işitme — de lezzet algısına etki eder. Bu bütünsel yaklaşımı inceleyen disiplin “nörogastronomi” olarak adlandırılıyor ve beynimizin tat algısını nasıl şekillendirdiğine dair bilgiler sunuyor.

Charles Spence adındaki Oxford Üniversitesi profesörü, yaptığı araştırmalarda yüksek tempolu, enerjik müziklerin insanların daha hızlı yemek yemesine sebep olduğunu; buna karşın klasik müzik gibi yavaş ve melodik tınıların yeme süresini uzattığını gösterdi. Üstelik bu sadece tempo ile ilgili değil; müzik türü, ses seviyesi ve duygusal ton bile önemli.

Hızlı müzik, hızlı yemek

Fast food restoranlarında neden hep enerjik, hızlı tempolu müzikler çalındığını düşündünüz mü? Çünkü bu müzikler, yeme süresini kısaltıyor. İnsanlar daha hızlı yiyor, dolayısıyla masa dönüşümü artıyor ve işletmenin kârı yükseliyor. Bunun farkında olmayan müşteri ise, aslında hem daha fazla hem de daha az farkında olarak yiyor.

Daha da ilginci: Hızlı müzik eşliğinde yemek yiyen bireyler, genellikle daha yağlı ve kalorili gıdalara yöneliyor. Bunun arkasında stres hormonlarının ve ani karar alma dürtüsünün devreye girmesi var. Beyin, hızla tüketilen yemek sırasında doyduğunu anlamakta zorlanıyor.

Klasik müzik, daha az yemek ve daha az tatlı

Klasik müzik, yavaş caz ya da akustik ezgiler eşliğinde yemek yiyen bireylerde daha uzun süreli çiğneme ve daha küçük lokmalar gözleniyor. Beyin, sindirim sürecine daha uyumlu bir şekilde giriyor. Ayrıca yapılan bir deneyde, yavaş tempolu müzik eşliğinde tatlı tüketiminin ciddi ölçüde azaldığı bulunmuş. Müzik, iştah yönetiminde gizli bir denetleyici gibi davranıyor.

Ses, tatlıyı bile değiştiriyor

2010’lu yıllarda yapılan bir başka araştırmada ise “yüksek frekanslı sesler” eşliğinde çikolata yiyen bireylerin, çikolatayı daha tatlı algıladıkları görülmüş. Aynı çikolata, “düşük frekanslı” bir fonla tüketildiğinde daha acı ve yoğun algılanmış. Yani müzik, yalnızca yeme davranışımızı değil, tadı algılayış biçimimizi bile değiştirebiliyor. 

Ne yapmalı?

Evde yemek yerken seçtiğimiz müzikler, yeme davranışımızı yeniden şekillendirebilir. Aşağıdaki öneriler, daha farkındalıklı ve sağlıklı bir yemek deneyimi için faydalı olabilir:

• Yavaş tempolu, huzurlu müzikler seçin. Klasik müzik, akustik veya doğa sesleri tercih edilebilir.
• Yemek yerken müzik dinleyecekseniz, ses seviyesini düşük tutun. Gürültü, sindirimi zorlaştırır.
• Dışarıda yemek yerken çalan müziğe dikkat edin. Hızlı tempolu ortamlarda porsiyon kontrolü yapmaya çalışın.

Müzik sadece bir arka plan değil; yemek masasında aktif bir oyuncudur. Bizi yönlendirir, iştahımızı şekillendirir, hızımızı ve seçimlerimizi etkiler. Sesin gücünü sadece kulaklarımızda değil, tabağımızda da hissetmeye başladığımızda, daha bilinçli ve sağlıklı bir beslenme mümkündür.

Tabağın Gözü: Lezzetten Önce Estetik

Sosyal medya çağında yeme içme alışkanlıklarımızın görselliğe göre şekillenmeye başladığı bir gerçek. Özellikle Instagram, yemeğin sadece bir ihtiyaç değil, bir gösteri nesnesine dönüştüğü bir mecra haline geldi. Yapılan araştırmalar, görsel olarak daha estetik görünen tabakların, aynı içerikle hazırlanmış daha sade tabaklara kıyasla daha lezzetli algılandığını ortaya koyuyor. Yani beyin, önce görüntüyle doyuyor ve damak o beklentiye göre şekilleniyor.

Ama sorun şu ki: Estetik her zaman sağlık demek değil.

Sağlıklı Görünüp Sağlıksız Olanlar

Instagram’da sıkça gördüğümüz bazı tabaklar — örneğin üst üste dizilmiş meyvelerle süslenmiş smoothie bowl’lar, avokadolu tostlar, chia pudding’ler — elbette besleyici olabilir. Ama birçoğu kalori, şeker veya porsiyon açısından abartılı. Örneğin, 4 farklı meyveyle süslenmiş bir smoothie kasesi, neredeyse 3 meyve porsiyonu içeriyor olabilir. Bu da özellikle insülin direnci, hipoglisemi veya kilo yönetimi olan bireyler için riskli hale gelir.

Yani gözümüz “renkli ve sağlıklı” diye onay verirken, bedenimiz “şeker bombası”yla baş başa kalabilir.

Gerçek Tabağın Sosyal Baskısı

Birçok kişi evde yemek hazırlarken bile “Acaba bu tabak paylaşılır mı?” diye düşünmeye başladı. Bu sosyal medya baskısı, yemeği gösterişe dönüştürürken doğallığı, sadeliği ve kişisel ihtiyaçları ikinci plana itiyor. Oysa herkesin metabolizması, günlük ihtiyaçları, duyusal tercihleri farklı. Bu yüzden başkalarının tabağına özenmek, kişinin kendi bedenini ihmal etmesine neden olabilir.

Beyin Gözle Doyar mı?

İnsan beyni, yemeğe başlamadan önce tabağı inceler. Gözlerimiz, yemeğin renginden, dokusundan, parlaklığından bir anlam çıkarmaya çalışır. Özellikle renkli ve simetrik dizilmiş tabaklar, beyne “Bu yemek hem sağlıklı hem kaliteli” mesajı verir. Fakat bu algı gerçeği her zaman yansıtmaz.

Ayrıca, bir çalışmada gösterildi ki, yemeğin Instagram’a fotoğrafının çekilmesi, tüketim öncesi beklentiyi artırıyor ve bu beklenti karşılanmadığında yetersizlik hissi oluşturuyor. Yani sadece tabağımızı değil, duygularımızı da şekillendiren bir algı yönetimiyle karşı karşıyayız.

Ne Yapmalı?

• Paylaşmak için değil, beslenmek için yiyin. Tabağınızı önce bedeninize, sonra gözünüze göre oluşturun.
• Görsellik için değil; denge için tabak kurun. Renkli sebzeler elbette cazip görünür ama karbonhidrat-protein-yağ dengesini unutmayın.
• Her sağlıklı görünen tabak, size uygun olmayabilir. Smoothie’ler, yulaf kaseleri, granolalar… Evet güzel görünüyorlar ama gerçekten ihtiyacınız var mı?

 Instagram tabakları bazen motive edici, ilham verici olabilir. Ama bu görselliğe kapılıp bedenimizin gerçek ihtiyaçlarını göz ardı edersek, sağlıklı yaşam algısını yüzeysel bir estetik yarışına çevirmiş oluruz. Gözümüzle değil, farkındalıkla doyduğumuz sofralar hem daha gerçek hem daha sürdürülebilirdir.

Herkese iyi haftalar dilerim!

Kaç çocuk bu sabah kahvaltı etmeden okula gitti acaba?

Belki iştahı yoktu, belki evde kahvaltıya fırsat olmadı… Ama nedeni ne olursa olsun, şunu net söylemek isterim:
Çocuklar açken öğrenemez.

Beyin de Enerjiye İhtiyaç Duyar

Danışanlarıma da hep şunu söylerim: “Sabah kahvaltısı sadece mideyi değil, beyni de doyurmalı.”
Çünkü beynimizin yakıtı glikozdur. Ama buradaki glikoz, markette satılan şekerli ürünlerden değil; tam tahıllı ekmekten, yulaftan, meyveden gelmeli.

Sabah bir simitle ya da kekle geçiştirilen kahvaltı, çocukta hızla yükselen ve sonra birden düşen kan şekeri yaratır.
Ben kendi gözlemlerimde de bunu sıkça görüyorum:
Ders sırasında dalgınlık yaşayan, hemen yorulan ya da sinirli davranan birçok çocuğun sabah kahvaltısını ya atladığını ya da yetersiz yaptığını öğreniyoruz.

Kahvaltı Sadece Karın Doyurmak Değildir

Ben hep şöyle derim:

“Kahvaltıda sadece kalori değil, kalite önemli.”

Bir dilim kekle 300 kalori alınır, ama hiçbir işe yaramaz. Oysa haşlanmış bir yumurta, tam buğday ekmeği, biraz peynir ve birkaç cevizle yapılan bir kahvaltı hem tok tutar, hem zihni açar.

Basit ama etkili bir örnek kahvaltı:

• 1 haşlanmış yumurta
• 1–2 dilim tam buğday ekmeği
• Az tuzlu beyaz peynir
• 3–4 zeytin veya 2 yarım ceviz
• Mevsim meyvesi
• Yanına süt veya su

Bu şekilde dengeli beslenen çocukların okul performansı gözle görülür biçimde artıyor. Hatta bazı velilerim ve tanıdıklarım, sadece kahvaltıyı düzenleyerek çocuğundaki davranış değişimini fark ettiğini söylüyor.

Biraz da Bilimsel Tarafından Bahsedelim

Bazen danışan annelere diyorum ki, “Beslenme sadece kilo meselesi değil, öğrenme ve dikkatle de ilgilidir.”
Gerçekten de:

• Demir eksikliği olan çocuklarda dikkat eksikliği ve öğrenme sorunları sık görülüyor.
• B grubu vitaminleri, özellikle B12 ve folik asit, beyin işlevleri için kritik.
• Omega-3 yağ asitleri ise hafızayı güçlendiriyor, duygusal dengeyi destekliyor.

Benim de mesleki deneyimim şu yönde:
Beslenmesi dengeli olan çocuk, sadece fiziksel olarak değil; zihinsel ve duygusal olarak da daha dengeli oluyor.

Kantin Gerçeği: Tokluk Hissi mi, Tuzak mı?

Kahvaltı etmeyen çocuklar ne yapıyor dersiniz?
Genelde ilk teneffüste soluğu kantinde alıyorlar. Ve çoğu zaman ellerine geçen şey: poğaça, gazlı içecek ya da paketli kek. Bunlar çocuğu bir süre tok tutuyor gibi görünse de aslında bir nevi enerji tuzağı. Hızla yükselen kan şekeri, hızla düşüyor; yorgunluk, dikkat eksikliği, hatta davranış problemleri olarak geri dönüyor.

Ailelere Küçük Bir Hatırlatma

Buradan bütün anne babalara şöyle bir çağrım var:
Sabah kahvaltısını, “olsa da olur” bir alışkanlık olmaktan çıkaralım.
Ben danışanlarıma genelde şöyle öneriyorum:

“Kahvaltıyı çocuk için görev değil, rutin bir keyif haline getirin. Onu süsleyin, renklendirin, birlikte hazırlayın.”

İnanın, sabah 10 dakikalık bir sofra hazırlığı, çocuğun gününü değiştirebilir.

Bugün çocuğunuzun derste sıkıldığını duyduysanız, nedeni o akşamki ödev değil… belki de sabah tabağındaki eksikliktir.

Sağlıklı, başarılı ve huzurlu bir eğitim-öğretim yılı olsun. Tüm öğrencilerimize, öğretmenlerimize ve velilerimize kolaylıklar diliyorum.

30 Ağustos 1922. Büyük Taarruz’un finali. Düşmanı Anadolu topraklarından söküp atacak son hamle. Tarih kitaplarında bu gün “zaferle” anılır ama o zaferin ardında sadece silah, komutan, strateji yoktur. Açlık vardır. Susuzluk vardır. Uykuya, korkuya, yorgunluğa rağmen yürümek zorunda olan bedenler ve karar vermek zorunda olan zihinler vardır.

Peki biz bu zaferi anarken, sadece tarihsel bir olayı mı hatırlarız? Yoksa bedensel ve zihinsel direncin, yoklukta bile ayakta kalabilmenin, vücudu ve iradeyi yönetebilmenin gerçek anlamını mı düşünürüz?

Aç Karınla Savaşan Bir Millet

Bugün yemek yemediğimizde, birkaç saat aç kaldığımızda baş ağrısı, halsizlik, odaklanma sorunu yaşarız. “Kan şekerim düştü”, “Sinirlendim çünkü açım” deriz. Oysa 1922 yazında bu topraklarda bir millet günlerce sadece kuru ekmek ve hoşafla yürüyordu. Bazıları onu da bulamıyordu. Protein yoktu, vitamin yoktu, su bile çoğu zaman sınırlıydı. Ama yine de yürüdüler. Çünkü tabağın boşluğu, kalbin doluluğuyla dengelenmişti.

Beslenme sadece fiziksel değil, aynı zamanda duygusal ve zihinsel bir ihtiyaçtır. O dönemin askerleri, vücutlarını değil, iradelerini besleyerek ilerlediler. Bu, sıradan bir diyet disiplini değil; bu, milletin var oluşunu yeniden yazma iradesiydi.

Beyin Açlığı ve Zaferin Psikolojisi

Modern bilim şunu söylüyor: Kronik açlık durumunda beyin, farklı çalışır. Kısa vadeli açlık, odaklanmayı artırabilir; çünkü vücut hayatta kalmaya, karar vermeye, tehditleri analiz etmeye programlanır. Düşünün: Mustafa Kemal Paşa, cephede kararlar verirken tok değildi. Uyku düzeni yoktu. Ama zihinsel berraklığı, stratejik zekâsı, dakik hesaplamaları tarihin yönünü değiştirdi.

Bu nasıl olur?

Çünkü bir liderin besin kaynağı sadece fiziksel değildir. İnançla, sorumlulukla ve halkına duyduğu güvenle besleniyordu. Tıpkı binlerce askerin, vatan sevgisiyle doyması gibi…

Atatürk ve Toplum Sağlığı: Sofradan Başlayan Cumhuriyet

Zafer kazanıldıktan sonra Atatürk’ün önceliklerinden biri “halk sağlığı” oldu. Çünkü o çok iyi biliyordu ki, sağlıksız bireylerden sağlıklı bir millet kurulamaz. 1920’lerde kurulan “Muhtaç Çocuklara Yardım Dernekleri”, doğru beslenme eğitimi verilen halk okulları, köylere kadar ulaşan sağlık seferberliği — hepsi bunun göstergesiydi.

Atatürk’ün vizyonunda beslenme bir ihtiyaç değil, bir bilinçti. Cumhuriyet’in sofrası herkese eşit tabak sunmalıydı. Bu yüzden onun izinden yürüyen bir sağlık çalışanı ya da bir diyetisyen için bugün hâlâ en büyük görev, sadece bireyleri değil, toplumu beslemektir.

Bugün Soframızda Ne Var?

Bugün 30 Ağustos. Sofralarımızda yiyecek bol, belki de fazlasıyla. Ama peki ya irade? Peki ya şükran? Biz bugün tokken neler yapıyoruz? Onlar açken neler başardı?

Bu günü sadece bir bayram olarak değil, bir hatırlama ve farkındalık günü olarak yaşamak gerek. Çünkü o zafer, sadece savaş alanında değil; boş midelerle dolu idealler arasında kazanıldı.

Ve biz şimdi her lokmamıza, her tabak kararımıza, her sağlık önerimize bir parça Atatürk vizyonu koyabiliyorsak; işte o zaman bu mirasa gerçekten sahip çıkıyoruz demektir.

Bugün sadece şanlı bir tarih değil, zihin gücüyle yazılmış bir beslenme destanı da var arkamızda.
Unutmayalım:

Bazı zaferler silahla kazanılır, bazıları iradeyle.
30 Ağustos, ikisini de taşıyan tek sofradır.

30 Ağustos Zafer Bayramımız kutlu olsun.
Gazi Mustafa Kemal Atatürk başta olmak üzere, tüm şehit ve gazilerimizi saygı, minnet ve rahmetle anıyorum.

Valizim tekrar hazır, birkaç kitap da çantama attım. Ama bu sefer bavuluma biraz düşünce de ekledim. Çünkü fark ettim ki tatil, sadece bir yerlere gitmek değil — aynı zamanda kendimizden ne kadar uzaklaştığımız ya da ne kadar yanında durabildiğimizle de ilgili.

Bir diyetisyen olarak, yıllardır tatilde “şunu yemeyin, bunu abartmayın” gibi öneriler veriyorum. Ama dürüst olmak gerekirse… ben de bazen açık büfenin karşısında “acaba bunu da alsam mı?” diye düşünürken buluyorum kendimi.
İşte bu yüzden, bu yazıda biraz daha derine inmek istedim. Tatilde hem keyifle yiyebilmek hem de bedenimize iyi bakabilmek mümkün mü? Bilim ne diyor, biz ne hissediyoruz? Gelin birlikte bakalım.

Tatilde Bağırsaklarımız Ne Yaşıyor?

Tatillerde sık karşılaşılan o “şişkinlik, kabızlık, sindirim sorunu” gibi şeyler… Evet, çoğu zaman mikrobiyomumuzun dengesi değiştiği için oluyor.
Bağırsaklarımız, yediklerimiz kadar gittiğimiz yerlerden de etkileniyor. Farklı iklim, farklı yemekler, farklı su bile oradaki bakteri dengesini değiştirebiliyor.

Ben artık seyahate çıktıktan sonra tabağıma probiyotik gıda (örneğin ev yoğurdu ya da kefir) dâhil ediyorum. Çünkü araştırmalar da gösteriyor ki günde 1 porsiyon fermente gıda almak, sindirimi düzenliyor, bağışıklığı destekliyor ve ruh halimize bile iyi geliyor

“Yöresel Lezzet” Demek, Bazen En Sağlıklı Seçim Demek

Ben en çok, küçük yerel restoranlarda, o beldenin kendi yetiştirdiği ürünlerle hazırlanmış sade ama lezzetli tabaklara bayılıyorum. Çünkü çoğu zaman bu yemekler, “Akdeniz tipi beslenme” dediğimiz şeyin ta kendisi oluyor.

Mesela:

• Ege’de zeytinyağlı enginar, semizotu salatası gibi lifli ve hafif seçenekler
• Akdeniz’de ızgara balık, bol limonlu salatalar
• Karadeniz’de mısır ekmeği, kara lahana çorbası gibi geleneksel tarifler

Bunlar sadece damak tadımızı değil, bağırsak floramızı da destekliyor. Ve evet, ben de bazen “tatlıyı da alayım, şimdi yemesem bir daha nerede bulacağım?” diye düşünmüyor değilim. Ama işin sırrı şu: Her şeyi yemek serbest, ama dozunda.

Sıvı Tüketimi: Buzlu Değil, Beden Dostu Olsun

Sıcak havalarda “buz gibi bir şeyler içsem de serinlesem” hissi hepimizde oluyor. Ama bilin bakalım ne oluyor? Vücut, bu ani soğuğa tepki veriyor; sindirim yavaşlıyor, su tüketimi azalıyor.
Araştırmalar, 16°C civarındaki suyun hem daha kolay içildiğini hem de vücut tarafından daha iyi tolere edildiğini söylüyor.

Yani soğuk içecekler yerine:

• Ilık su + limon + taze nane
• Maden suyu
• Bitki çayları (soğutulmuş)

gibi alternatiflerle hem serinleyip hem de sindirimi destekleyebilirsiniz. Ben genellikle sade maden suyuna limon ve bir tutam tuz eklemeyi tercih ediyorum. Hem serinletici hem de elektrolit dengesine destek oluyor. Denemenizi öneririm!

Hareket Etmeden Tatil Olmaz

Tatil demek sadece dinlenmek değil. Özellikle akşam yürüyüşleri ya da sabah serinliğinde yapılan kısa bir tempolu yürüyüş bile, hem sindirimi destekliyor hem de vücudunuzu dengede tutuyor.
Ben deniz kenarında yapılan hafif yürüyüşlerin enerjisini çok seviyorum — bedeninle yeniden tanışmak gibi bir şey. Hatta bisiklet sürmeyi de!

Küçük Notlar, Büyük Farklar

Her gün 1 porsiyon fermente gıda → yoğurt, kefir, turşu
Her ana öğüne sebze ya da salata
Tatlıyı paylaşarak ya da küçük porsiyonda
Su içmek = En temel sağlık yatırımı
Her öğünde “nasıl hissediyorum?” diye kendine sor

Tatil; ruhun için olduğu kadar bedenin için de bir fırsat. Kendine kızmadan, aşırıya kaçmadan, ama keşfetmekten de korkmadan geçirilen tatiller… işte en güzeli onlar.
Ben de bu yazıyı yazarken kendime tekrar şunu hatırlattım:

Gitmek güzel, görmek güzel — ama bedenini yanında götürmeyi unutma.

Çünkü gerçekten de:

Gittiğin yer, yediğin şeydir.
Ama hissettiklerin de yanında döner.

Herkese huzurlu, sağlıklı ve sindirimi kolay tatiller diliyorum..

Yaz aylarının ortasında, sıcaklık rekorları kırılırken pek çoğumuzun elinde bir şişe su, dilinde aynı cümle var: “Sürekli susuyorum!”

Bu hafta köşemde bir okurumuzun bu çok yerinde sorusuna yanıt vermek istedim. Zira su içmek gibi masum görünen bir davranış, doğru yapılmadığında vücudumuz için beklenmedik olumsuzluklara yol açabilir. Ama aynı zamanda — doğru kullanıldığında — bu alışkanlığı gerçek bir sağlık fırsatına da dönüştürebiliriz.

Aşırı sıvı tüketimi zararlı olabilir mi?

Evet, bazı durumlarda olabilir. Vücudumuzun böbreklerinin bir kapasitesi vardır ve saatte ortalama 0.8–1 litre kadar sıvıyı işleyebilir. Bu sınırı aşacak şekilde su tüketimi “hiponatremi” dediğimiz, kandaki sodyumun aşırı seyrelmesiyle oluşan bir duruma yol açabilir. Bu da baş ağrısı, mide bulantısı, halsizlik gibi belirtilerle kendini gösterebilir. Ancak bu ciddi durum genellikle kısa sürede çok aşırı su içildiğinde olur. Yani gün boyunca susadıkça içilen su genellikle tehlikeli değildir ama “ne kadar çok, o kadar iyi” mantığına kapılmamak gerekir.

Peki, bu durumu nasıl avantaja çevirebiliriz?

İşte güzel haber burada başlıyor! Yaz sıcaklarında artan sıvı ihtiyacınızı avantaja çevirmek tamamen sizin elinizde. İşte bazı öneriler:

Suyunuzu Zenginleştirin

Suyun içine salatalık dilimleri, nane yaprakları, limon, portakal ya da çilek gibi meyveler ekleyerek hem aroma katabilir hem de antioksidanlardan faydalanabilirsiniz. Böylece sadece su değil, aynı zamanda vitamin-mineral takviyesi de almış olursunuz.

Sıvı İhtiyacınızı Yiyeceklerle Destekleyin

Salatalık, karpuz, kabak, çilek, domates gibi su oranı yüksek besinler hem sıvı ihtiyacınızı karşılar hem de vücudunuza lif, vitamin ve antioksidan desteği sağlar.

Elektrolit Dengesini Korumayı Unutmayın

Terle birlikte vücudumuz sadece su değil, aynı zamanda elektrolit (özellikle sodyum, potasyum, magnezyum) de kaybeder. Sadece su içerek bu dengeyi koruyamayız. Bu nedenle ara ara ayran, maden suyu veya potasyumdan zengin bir muz da gün içinde faydalı olabilir.

Sıvı = Sadece Su Değildir

Bitki çayları, ev yapımı kompostolar (şeker eklenmemiş), taze sebze suları da sıvı alımına katkıda bulunur. Ama dikkat: Şekerli içecekler ya da gazlı meşrubatlar susuzluğu gidermez, hatta daha çok sıvı kaybettirir.

Evet, yaz sıcaklarında daha çok sıvı tüketiyoruz ve bu normal. Ama bu süreci bir detoks, bir iyileşme ve bakım fırsatı gibi düşünebiliriz.
Vücudumuzun sesini dinlemeyi öğrendiğimizde, o bize ne zaman ve ne kadar içmemiz gerektiğini zaten söylüyor.

Unutmayın; ne azı, ne fazlası… Sağlıklı yaşamın sırrı, her zaman dengede saklı.

Serin kalın, sağlıklı kalın!

Ama şunu unutmayalım: Tatil, kaçamak yapmak demek değil; bedenimize de tatil yaptırmak demek. Yarın ben de kısa bir tatile çıkıyorum. Gitmeden önce hem kendime not niteliğinde hem de siz okurlarıma faydalı olması için birkaç öneri paylaşmak istedim. Bu yüzden bu yazımda sizlere tatilde hem keyif alabileceğiniz hem de bedeninizi yormayacağınız birkaç beslenme önerisi vermek istiyorum.

1. Açık Büfe Dostu Olabilir mi? Olabilir!

Tatil köylerinde ya da otellerde en büyük tehlike: açık büfe. Her şey cazip, renkli ve “ama tatildeyiz!” diyerek tabağa yığmak çok kolay. Ama küçük bir taktikle kontrol bizde olabilir. Önce büfeyi bir gezmek, ne var ne yok görmek lazım. Gözümüz doyduktan sonra tabağımızı 3 bölgeye ayıralım:

• 1/2 sebze veya salata
• 1/4 protein (ızgara et, balık, tavuk vs.)
• 1/4 karbonhidrat (bulgur, makarna, patates gibi)

Tatlı mı? Tabii ki! Ama öğle veya akşamdan sadece birinde ve mümkünse paylaşarak.

2. Sıvı Tüketimini Tatil Moduna Almayın

Sıcak havalar, deniz, yürüyüş derken vücut daha fazla sıvı kaybediyor. Günlük en az 2-2.5 litre su içmeyi unutmayın. Renkli içecekler, kokteyller, buzlu kahveler güzel ama suyun yerini tutmaz. Her gün çantada bir matara olsun, kendimize minik hatırlatmalar koyalım.

3. Yerel Lezzetler Keşfedilirken Denge Unutulmaz

Gittiğiniz bölgenin yöresel yemeklerini tatmak kültürel bir deneyimdir. Örneğin Ege’ye gittiyseniz zeytinyağlılar, sebze yemekleri muhteşem bir tercih. Karadeniz’deyseniz mısır ekmeği ya da hamsili lezzetlere “merhaba” diyebilirsiniz. Buradaki püf nokta: Her şeyi aynı öğünde değil, günlere yayarak denemek.

4. Hareket Etmenin Tatili de Olmaz

Sabah deniz kenarında hafif bir yürüyüş ya da akşamüstü kısa bir bisiklet turu… Spor salonuna girmeden de bedenimizi hareket ettirebiliriz. Tatilde aktif kalmak sindirimi rahatlatır, enerjinizi artırır.

Küçük Örnekler, Büyük Farklar:

• Tatlı krizine girdiyseniz: Otelin tatlı büfesinden 3 küçük tatlı seçin, ama üç kişi paylaşın.
• Gece geç saatte acıktıysanız: Cips yerine ayran + 1 avuç leblebi deneyin.
• Deniz sonrası serinlemek istiyorsanız: Soğuk meyveli soda yerine maden suyuna limon ve taze nane ekleyin.

Unutmayın, tatil hem bedenimize hem ruhumuza verdiğimiz bir mola. Bu molayı keyifle, ama kendimizi yormadan geçirmek bizim elimizde. Ben de yarın kısa bir tatil yolculuğuna çıkıyorum. Yanıma birkaç güzel kitap, bolca huzur ve sağlıklı alışkanlıklarımı da alıyorum. Keyifli, lezzetli ve dengeli bir tatil hepimizin hakkı.

Herkese sağlıklı günler dilerim..

LGS’ye hazırlanan öğrencilere geçtiğimiz hafta “doğru beslenmenin gücü”nü hatırlatmıştım. Şimdi sıra sizde. Uzun ve zorlu bir hazırlık sürecinin son virajındasınız. Belki yorgunsunuz, belki heyecanlı… Ama bilin ki bu sınavda sadece bilginiz değil, bedeninizin ve zihninizin dengesi de sahnede olacak. Ve bu dengeyi kurmanın en temel yollarından biri: Beslenme!

Unutmayın: Son birkaç gün “diyet” zamanı değil; aksine vücudunuzu güçlendirme, zihninizi berraklaştırma zamanı.

İşte size son 3 gün ve sınav sabahı için uygulanabilir, bilim temelli ve pratik öneriler:

Sınav Öncesi 3 Gün: Bedeninizi Zihinsel Dayanıklılığa Hazırlayın

1. Güne Kompleks Karbonhidratla Başlayın
   Beynin birincil enerji kaynağı glikozdur. Ancak bunu rafine şekerle değil, yavaş salınan karbonhidratlarla sağlayın: tam buğday ekmeği, yulaf, kinoa gibi besinler güne güçlü başlamanıza yardımcı olur.

Kahvaltınızda bir dilim tam buğday ekmeği, haşlanmış yumurta ve taze yeşillikler harika bir başlangıçtır.

2. Kaliteli Proteinlerle Öğünlerinizi Dengede Tutun
   Proteinler sadece kaslarınızı değil, odaklanma ve hafızayı da besler. Tavuk, mercimek, yumurta, yoğurt gibi besinleri her öğünde bulundurmaya özen gösterin.
3. Omega-3 ile Net Düşünün
   Somon, ceviz, chia tohumu gibi omega-3 zengini besinler zihinsel berraklığı destekler. Haftada birkaç gün bu mucizevi yağlara sofranızda yer verin.
4. Renkli Tabaklar, Güçlü Savunma
   Antioksidanlar sadece hastalıklara karşı değil, sınav stresine karşı da koruyucudur. Mor lahana, havuç, yaban mersini, roka gibi renkli sebzeleri öğünlerinize dahil edin.
5. Sıvı Alımını Asla Aksatmayın
   Su, beynin iletim hızını doğrudan etkiler. Susuz kalmak zihinsel bulanıklık yaratabilir. Günde en az 6-8 bardak su içmeye dikkat edin.

Sınav Sabahı: Stratejik Beslenme ile Güne Hakim Olun

Kahvaltıyı Rutinleştirin, Deney Yapmayın
Sınav sabahı, vücudunuzun alışkın olmadığı yeni yiyecekleri denemeyin. Midenizin güvenli limanında kalın.
Örnek: Tam buğday ekmeği + haşlanmış yumurta + bir dilim beyaz peynir + salatalık + bir avuç ceviz
Ağır kızartmalar, simit-poğaça, çok şekerli yiyecekler: kan şekerinizi hızla yükseltip sonra düşürebilir.

Kafeini Dengeyle Kullanın
Kahve/çay içiyorsanız, sınav sabahı da için; ama miktarı artırmayın. Fazlası çarpıntı ve anksiyete yaratabilir.

Yedekte Birkaç Doğal Atıştırmalık
Eğer sınav arası ya da öncesinde açlık hissederseniz diye yanınıza badem, kuru kayısı veya bir muz gibi sindirimi kolay atıştırmalıklar alabilirsiniz.

Suyunuzu Yanınızdan Eksik Etmeyin
Şişe şişe değil, yudum yudum için. Ne susuz kalın, ne de mideyi zorlayacak kadar çok sıvı tüketin.

Sınav Günü Kahvaltı Önerisi

Zihinsel netlik + Dengeli enerji + Sindirim konforu

Saat: Sınavdan en az 1-1,5 saat önce yapılmalı.

Menü Örneği:
1 dilim tam buğday/çavdar ekmeği
1 adet haşlanmış yumurta
1 dilim beyaz peynir veya 3-4 yemek kaşığı lor peyniri
4-5 adet zeytin
1 avuç ceviz veya 5-6 badem
Salatalık + domates + maydanoz (dilerseniz biraz zeytinyağı)
1 kupa açık çay veya şekersiz ılık süt
1 küçük muz ya da birkaç dilim elma (isteğe bağlı, enerji desteği için)

Kaçınılması Gerekenler:
✘ Simit, poğaça, hamur işleri
✘ Çok yağlı/acı yiyecekler
✘ Aşırı şekerli gıdalar
✘ Alışık olmadığınız besinler

İpucu: Bu kahvaltıyı sınavdan önceki 1-2 sabah da uygulayarak vücudunuzu alıştırabilirsiniz.

Son Bir Söz: Kendinize İyi Davranın

Sınava kadar olan bu günleri “eksik tamamlamak” için değil, “hazır olanı korumak” için kullanın. En değerli varlığınız olan bedeniniz ve zihniniz, şefkatli bir yaklaşımla çok daha iyi performans gösterecektir.

Zihninizin gıdası sadece bilgi değil; suyla, renkle, proteinle dolu tabaklar da bu sürecin sessiz kahramanlarıdır.
İnanın, bu sınav sadece bilginizi değil, yaşam yönetiminizi de ölçüyor. Ve siz, bunu başaracak olgunluğa çoktan sahipsiniz.

Başarı yolunuzun yoldaşı olsun.
Yanınızdayım. Her zaman.

Bu yazıyı yazarken kalbimde ilk canlanan kişi, her zaman arkamda duran, en büyük destekçim olan babam oldu. Çocukken bana tuttuğu bisikletin selesinden, büyürken verdiği cesaret dolu cümlelere kadar… Hangi yolu seçersem seçeyim, beni hep koşulsuz destekleyen, başarım kadar mutluluğumu da önemseyen biri oldu. Her zaman sevgisini çok içten hissettirdiği için ona minnettarım. Ve biliyorum; her zaman bir yerlerde yanımda. Şimdi onun sayesinde, ben de başkalarının hayatına dokunan bir mesleğin içindeyim. Her güzel anımda, her verdiğim tavsiyede onun sevgisini, değerlerini ve rehberliğini yanımda hissediyorum. Bu yüzden bu yazı, yalnızca bir diyetisyen olarak değil, bir evlat olarak da içimden geldi.

Bir diyetisyen olarak, babaların aile sağlığı üzerindeki rolüne değinmeden geçemem. Toplumda genellikle annelerin beslenme alışkanlıklarını belirlediği düşünülse de, babalar da çocukların beslenme davranışlarında güçlü bir rol modeldir. Çocuklar, babalarının tabağında ne olduğuna, nasıl beslendiğine dikkat eder. Sağlıklı seçimler yapan bir baba, farkında olmadan tüm aileye örnek olur.

Ne yazık ki, birçok baba kendi sağlığını ihmal eder. Yoğun iş temposu, stres ve “bana bir şey olmaz” düşüncesi, zamanla ciddi sağlık sorunlarına zemin hazırlar. Kalp-damar hastalıkları, hipertansiyon, tip 2 diyabet gibi sorunlar, erkeklerde daha yaygın görülüyor. Oysa basit ama sürdürülebilir adımlarla bu risklerin büyük kısmı azaltılabilir.

Peki neler yapılabilir?
Her şeyden önce düzenli sağlık kontrolleri ihmal edilmemeli. Özellikle 40 yaş ve sonrasında kolesterol, tansiyon, kan şekeri ve prostat taramaları büyük önem taşıyor. Ayrıca aktif yaşam alışkanlığı kazanmak; her gün 30 dakikalık bir yürüyüş, hem fiziksel hem zihinsel sağlığı olumlu etkiliyor. Sofralarda sebzeye, tam tahıllara ve suya daha çok yer açmak, çocuklara da bu davranışların normal olduğunu öğretiyor.

Babalar Günü vesilesiyle bu yıl bir adım daha atalım. Bir kravat ya da saat yerine, belki birlikte bir sağlık taramasına gitmeyi önerelim. Belki mutfakta birlikte sağlıklı bir yemek hazırlayalım. En kıymetli hediye; birlikte geçirilen sağlıklı yıllar olacaktır.

Çünkü güçlü bir baba, sadece ailesine değil, toplumun geleceğine de yön verir. Ve sağlıklı bir baba, sevgiyle attığı her adımda daha çok iz bırakır.

Başta canım babam olmak üzere, babalığı yüreğinde taşıyan herkesin Babalar Günü kutlu olsun.

Sağlıkla geçen bir ömür dileğiyle…

LGS’ye sadece 4 gün kaldı! Bu süreçte emeklerinizin karşılığını en iyi şekilde almanız için hem zihninizin hem de bedeninizin en iyi performansta olması şart. İyi haber şu ki; bunu başarmanın en etkili yollarından biri doğru beslenme! Çünkü unutmayın, beyniniz sizin en güçlü aracınız ve ona ne verirseniz onu verir.

Sınav öncesi günlerde beslenmenize göstereceğiniz özen, sınav anındaki başarınızın en büyük destekçisi olacak. İşte size bilimle desteklenen, enerji dolu öneriler:

Sınav Öncesi 4 Günlük Beslenme Stratejileri

1. Enerjinizi Uzun Süre Koruyacak Karbonhidratlar Tüketin

Tam tahıllı ekmek, yulaf, bulgur gibi besinler, kan şekerinizi dengede tutar, size sınava kadar enerji sağlar. Unutmayın, ani enerji düşüşleri dikkat ve motivasyonunuzu düşürür. Siz enerjinizi zirvede tutmaya odaklanın!

2. Beyninizi Besleyen Proteinlere Öncelik Verin

Et, tavuk, balık, yumurta ve süt ürünleri gibi protein kaynakları, beyninizin iletişim kurmasını sağlayan kimyasalları üretir. Kendinize şöyle düşünün: Her lokmada beyninize “süper güç” yüklüyorsunuz!

3. Omega-3 ile Hafızanızı Güçlendirin

Ceviz, balık ve keten tohumu gibi omega-3 zengini besinler hafıza ve konsantrasyonu artırır. Beyninizin performansını bir üst seviyeye çıkarmak için haftada 2-3 kez bu mucizevi yağları sofranızda bulundurun.

4. Canlı Renklerde Meyve ve Sebzelerle Antioksidan Desteği

Yaban mersini, ıspanak, kırmızı biber gibi renkli sebze ve meyveler, beyninizi yoran serbest radikallerle savaşır. Enerjinizi tazelemek, dikkatini artırmak ve stresi azaltmak için her gün tabaklarınızı renklendirin.

5. Su İçmeyi Unutmayın!

Beyninizin en büyük dostu sudur. Susuzluk, dikkatinizin dağılmasına sebep olur. Gün boyunca bol su içerek zihninizin berrak ve enerjik kalmasını sağlayın.

Sınav Günü: Sahne Sizin!

Sınav sabahı kendinize güvenle başlayın! Unutmayın, sizin en iyi versiyonunuzu göstermenizi sağlayacak şeyler hazır: İyi beslenmiş bir beyin ve enerji dolu bir beden.

• Kahvaltıyı Atlamayın!
  Sınav sabahı kahvaltı kesinlikle atlanmamalıdır. İyi bir kahvaltı kan şekerini dengeleyip enerjinizi uzun süre korur. Tam tahıllı ekmek, peynir, yumurta, taze sebze ve bir avuç ceviz ya da bademle yapacağınız kahvaltı, sizi enerjik ve odaklanmış tutar.
• Ağır ve Yağlı Gıdalardan Kaçının
  Yağlı ve çok ağır yemekler sindirimi zorlaştırarak enerji düşüklüğüne yol açabilir. Mideniz rahat olsun, enerjiniz tam olsun. Hafif, sindirimi kolay yiyeceklerle başlayın güne.
• Yanınızda Sağlıklı Atıştırmalıklar Bulundurun
  Ceviz, badem, kuru meyve gibi küçük ama güçlü enerji kaynakları, sınav öncesinde size destek olacak.
• Su İçmeyi İhmal Etmeyin
  Sınav süresince suyunuzu yudumlamaya devam edin. Zihniniz taze, bedeniniz canlı kalsın.
• Kafein Alımını Kontrollü Yapın
  Kahve veya çay gibi kafein içeren içecekler uyanıklığı artırsa da fazla tüketimi çarpıntı ve kaygıyı artırabilir. 1-2 fincan sınav öncesi yeterlidir.

Unutmayın, siz bu sürece çok emek verdiniz! Şimdi sıra kendinize inanmakta. Doğru beslenmeyle, sağlıklı bir uyku ile ve pozitif bir zihinle sınavda ışıldayacaksınız. Bu yolculukta sağlıklı beslenme sizin en güçlü yardımcınız. Gücünüzü keşfedin, sınavda parlayın!

Başarı sizinle olsun, her adımınızda yanınızdayız!

Bir diyetisyen olarak size bu özel günleri sağlıklı geçirmeniz için bazı önemli ipuçları vermek istiyorum. Çünkü önemli olan, bayramda kendimizi cezalandırmak değil; keyif alırken sağlığımızı da koruyabilmek.

1. Et Tüketiminde Akıllı Seçimler Yapın
   Kurban eti, bayramın en önemli lezzeti. Ancak, her şeyi ölçülü tüketmek gerekiyor. Ortalama bir yetişkinin günlük et ihtiyacı yaklaşık 150-200 gramdır. Bayramda etin özellikle yağlı kısımlarını tercih etmek sindirimi zorlaştırabilir ve kalori alımını artırır.

Yeni kesilmiş etin hemen tüketilmesi önerilmez. Taze et, lif yapısı nedeniyle serttir ve sindirimi zor olabilir. Bu nedenle kurban etini tüketmeden önce buzdolabında en az 12-24 saat dinlendirmek, hem daha lezzetli hem de daha kolay sindirilebilir olmasını sağlar.

Ayrıca, pişirme yöntemi de sağlığınız açısından büyük önem taşır. Etleri kuyruk yağı veya ekstra yağ eklemeden, mümkünse kendi yağıyla pişirin. Bu şekilde gereksiz yağ alımını önleyebilirsiniz. Izgara, fırın veya haşlama gibi sağlıklı yöntemlerle pişirmek hem lezzeti korur hem de yemeğin hafif olmasını sağlar.

Kurban eti mutlaka hijyenik koşullarda hazırlanmalı ve iyi pişirilmelidir. Az pişmiş ya da çiğ et tüketimi, özellikle yaz sıcaklarında gıda zehirlenmelerine neden olabilir.

2. Sebzeyi İhmal Etmeyin
   Ramazan Bayramı’nda da konuştuğumuz gibi, etin yanına bolca sebze eklemek hem mideyi rahatlatır hem de vitamin, mineral ve lif ihtiyacınızı karşılar. Lif, sindirimi kolaylaştırırken, kan şekerinizin ani yükselmesini önler ve tokluk hissinizi artırır. Renkli sebzelerden hazırlanmış salatalar, zeytinyağlılar ve sebze yemeklerini sofranızdan eksik etmeyin. Ayrıca, yoğurt veya ayran gibi probiyotik içeren besinler de sindirime destek olur.
3. Tatlı Seçiminde Dikkatli Olun
   Bayram denince şerbetli tatlılar, baklava ve diğer hamur işleri olmazsa olmazlar. Ancak bu tatlılar oldukça yüksek kalori ve şeker içerir, bu da kan şekerinizi hızla yükselterek kısa sürede tekrar açlık hissi yaratabilir. Benim her zaman söylediğim gibi, tatlıdan vazgeçmek zorunda değilsiniz ama porsiyonları küçültmekte fayda var. Eğer mümkünse, bayramda ev yapımı, az şekerli veya fırınlanmış tatlıları tercih edin. Tatlı sonrası yeşil çay veya nane-limon çayı içmek, ağız tadınızı tazeleyeceği gibi sindirim sisteminizi de rahatlatacaktır.
4. Su Tüketimini Artırın
   Bayramda yoğun yemek temposunda susuz kalmak kolaydır. Oysa bol su içmek, sindirimi kolaylaştırır, toksinlerin vücuttan atılmasını sağlar ve metabolizmayı hızlandırır. Günde en az 2-2,5 litre su içmeye çalışın. Ayrıca, şerbetli tatlılardan sonra mutlaka su için, bu hem kan şekerinizin dengelenmesine hem de tatlıların ağırlığını azaltmaya yardımcı olur.
5. Porsiyonları Kontrol Edin ve Yavaş Yemeye Özen Gösterin
   Bayram sohbetleri, misafirlikler derken yemek hızımız artabilir, farkında olmadan fazla yiyebiliriz. Yemekleri aceleye getirmemek, yemeğin tadını çıkarmak ve her lokmayı iyice çiğnemek, tokluk sinyalinin beyne ulaşmasını sağlar ve aşırı yemeyi önler. Ayrıca, sofraya ilk oturduğunuzda fazla aç olmamak için hafif bir ara öğün almak (örneğin bir adet meyve veya yoğurt) tokluk hissinizi dengeleyebilir.
6. Hareketi Unutmayın
   Bayram ziyaretleri arasında kısa yürüyüşler yapmak, açık havada olmak hem ruh halinizi pozitif etkiler hem de sindirim sisteminizi harekete geçirir. Uzun süre oturmaktan kaçının, yemek sonrası hafif tempoda yürüyüş yapmaya özen gösterin.

Kurban Bayramı’nın anlamı sadece sofradaki lezzetler değil; paylaşmak, sevgi ve hoşgörüdür. Bu bayramda kendinize karşı da nazik olun; beslenmenize özen gösterirken keyfinizden de ödün vermeyin. Sağlıklı ve mutlu bayramlar dilerim!

Çayın İçeriği: Antioksidanlardan Kafeine

Öncelikle, çayın içerdiği maddelere göz atalım. Çay, özellikle kateşin adı verilen güçlü antioksidanlarla zengindir ve bu maddeler vücudumuzda birçok olumlu etki yaratır. Çayın içerisinde bulunan kafein de uyanıklığı artırır, metabolizmayı hızlandırır ve sindirim sistemini canlandırır. Ancak çayın sindirim süreci üzerindeki etkileri, ne zaman içildiğine bağlı olarak farklılık gösterir.

Çay denildiğinde çoğumuzun aklına hemen siyah çay gelse de, aslında beyaz çay ve yeşil çay da bu kategoriye dahil. Beyaz çay, en az işlenmiş olan çay türüdür ve bu nedenle antioksidanlar bakımından oldukça zengindir. Yeşil çay ise, içerdiği polifenoller sayesinde kalp sağlığını destekler ve metabolizmayı hızlandırır. Fakat, ülkemizde siyah çay, günlük yaşamımızda en yaygın şekilde tüketilen çay türüdür. Siyah çay, diğer çay türlerine kıyasla daha güçlü bir tat ve daha fazla kafein içerir.

Yemek Sonrası Çay: Sindirime Etkisi

Yemek sonrası çay içmenin sindirim üzerindeki etkileri kişiden kişiye değişebilir.

Olumsuz etkiler:

• Tanenler,mide asidini baskılayabilir ve demir emilimini azaltabilir.
• Özellikledemir açısından zengin bir öğünden hemen sonra içilen siyah çay, bu minerallerin vücut tarafından yeterince alınmasını

Olumlu etkiler:

• Hafifiçilen bir çay, sindirimi
• Kafeiniçeriğiyle bağırsak hareketlerini uyarabilir, bazı kişilerde hazmı kolaylaştırıcı etkisi

Bilgi Notu:
Bir çay demli siyah çay yaklaşık 40-  70 mg kafein içerir. Bu miktar hassas bireylerde mide rahatsızlığına veya uykusuzluğa yol açabilir.

Yemek Sonrası Çayın Psikolojisi

Yemekten sonra çay içme alışkanlığının psikolojik etkileri de oldukça önemlidir. Çay, içildiği zaman kişinin rahatlamasını sağlar, stresi azaltır ve dinginlik hissi yaratır. Bu alışkanlık, bir nevi yemek sonrası “sosyal ritüel” haline gelebilir. Kimi insanlar için çay, keyifli bir mola anlamına gelir ve bu, ruh halini olumlu yönde etkiler.

Ancak, yemek sonrası çayı sürekli bir alışkanlık haline getirmek, vücudun çayı daha fazla talep etmesine yol açabilir. Bu durum, özellikle aşırı kafein tüketimiyle sonuçlanabilir. Kafein, sinir sistemini uyararak zamanla bağımlılık yapabilir ve uykusuzluk, anksiyete gibi sorunlara yol açabilir. Dolayısıyla, çayın miktarı ve sıklığı önemlidir.

Alışkanlıkla Bilinç Arasında Dengede Kalmak

Yemekten sonra çay içmek, geleneksel olduğu kadar rahatlatıcı bir alışkanlıktır. Ancak:

• Demiremilimi üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceği,
• Miderahatsızlıklarını tetikleyebileceği,
• Aşırıtüketildiğinde kafein bağımlılığı yaratabileceği unutulmamalıdır.

Özellikle demir açısından zengin öğünlerin ardından (örneğin kırmızı et, yeşil mercimek, ıspanak) hemen çay içmemek, çayın sağlık üzerindeki olumsuz etkilerini azaltabilir.

 Öneri:
Çayı, yemekten en az 30–60 dakika sonra ve tercihen açık olarak içmek, sindirim ve mineral emilimi açısından daha sağlıklıdır.

Çay, keyifli bir mola, sıcak bir sohbetin bahanesi ve bazen sindirim dostudur. Ama her alışkanlık gibi, bu da bilinçli bir şekilde uygulandığında faydalı olur. Vücudunuzun size ne söylediğini dinleyin; çayı sadece damak tadınıza değil, bedeninize göre de seçin. Sağlıkla kalın!

Bayramlıklar Tamam da, Tabağı Düşünen Var mı?

23 Nisan’da çocuklara balon veririz, bayrak veririz, pamuk şekeri de veririz…
Evet, çocuk olmak bunu da kapsar: tatlı sürprizleri, renkli atıştırmalıkları, bayram neşesini…
Ama bir yandan da şunu unutmamalıyız:
Bir çocuğun sağlıklı beslenmesi, onun sadece bugünkü enerjisi değil; yarınki potansiyelidir.

Pamuk Şekeri De Olsun, Havuç Dilimi De

Bayram günlerinde küçük kaçamaklar olur elbette, olmalı da.
Çocukluk biraz da dondurma izlerinin yanağa bulaşmasıdır.
Ama işte o dengeyi kurmak gerek:
Tabağında hem pamuk şekeri olsun, hem de mevsim meyvesi.
Cips yerine arada fırında patates.
Gazlı içecek yerine rengârenk bir taze meyve suyu.

Çünkü sağlıklı beslenmek demek, sadece kısıtlama demek değildir.
Sevgiyle sunulmuş her sağlıklı öğün, çocuğun bedenine de kalbine de iyi gelir.

Sağlıklı beslenme; sadece fiziksel gelişimi değil, öğrenme kapasitesini, dikkat süresini, psikolojik dayanıklılığı da etkiler.
Kısacası, tabağa konan her lokma, bir çocuğun hem bugünü hem de yarınıdır.

Ailelere Seslenmek İstiyorum

Bayramlar, çocukların hafızasında silinmez izler bırakır.
Birlikte hazırladığınız bir kahvaltı, annenin elinden çıkan ev yapımı kurabiye, babayla birlikte doğranan salatalıklar…
Bunlar bir çocuğun yıllar sonra hatırlayacağı gerçek bayram anılarıdır.

Çocuklarımızı sadece sevgiyle değil, bilinçle de büyütmeliyiz.
Ve en önemli eğitim, tabakta başlar.

Unutmadan… Atatürk’e Teşekkür Borçluyuz

Bu özel günü çocuklara armağan eden bir lider var:
Mustafa Kemal Atatürk.
O, çocukların sadece bir milletin neşesi değil; aynı zamanda geleceği olduğunu gören bir dehaydı.
Bize bu günü kazandıran Atamıza minnetle, özlemle, saygıyla…

“Küçük hanımlar, küçük beyler… Sizler hepiniz geleceğin bir gülü, yıldızı, bir bahtının aydınlığısınız.” – M. Kemal Atatürk

Sevgili çocuklar;
Bugün sizin bayramınız.

Kalbimiz sizinle, sofralarımız sizin için.
23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nız kutlu olsun!

Bayramdan sonra detoks yapmak bir gereklilik mi? Elbette hayır. Ancak vücudumuzun doğal detoks sistemini desteklemek, ödemi atmak, sindirim sistemimizi rahatlatmak ve metabolizmamızı tekrar canlandırmak için bazı küçük ama etkili adımlar atmak mümkün.

1. Su, Su ve Biraz Daha Su

Bayram boyunca yetersiz su tükettiyseniz, ödem oluşması çok normal. Günde en az 2-2.5 litre (kişinin kilosuna, yaşına ve aktivitesine göre değişebilir) su içmeye çalışın. Sabahları aç karnına bir bardak ılık suya birkaç damla limon eklemek de sindirim sistemini harekete geçirir

2. Şeker ve Beyaz Unla Vedalaşma Zamanı

Bayramda yediğimiz tatlılar, hamur işleri ve bol karbonhidratlı yiyecekler kan şekeri dalgalanmalarına neden olarak iştah kontrolünü zorlaştırır. Şeker ve rafine karbonhidratlardan uzaklaşarak hem insülin dengenizi koruyabilir hem de enerji seviyenizi yükseltebilirsiniz. Beyaz ekmek yerine tam tahıllı ürünleri tercih edin. Tatlı ihtiyacınız varsa mevsim meyvelerini ölçülü tüketerek bu isteği sağlıklı şekilde dengeleyebilirsiniz.

3. Bitki Çaylarının Gücünden Yararlanın

Bitki çayları, doğru ve ölçülü kullanıldığında vücuda destek olabilir. Özellikle ödem atmak isteyenler için kiraz sapı, mısır püskülü, yeşil çay, rezene ve biberiye çayı iyi birer seçenektir. Ancak burada dikkat edilmesi gereken nokta şu: Her bitki çayı herkese uygun olmayabilir. Özellikle kronik hastalığı olanlar ya da düzenli ilaç kullananlar mutlaka bir uzmana danışmalı.

4. Sebzeleri Mutfakta Baş Köşeye Alın

Kızartmaların, ağır tatlıların yerini bu hafta haşlama, buharda pişmiş ya da zeytinyağlı sebzeler alsın. Sindirimi kolay, lif oranı yüksek gıdalarla bağırsağını şımart. Özellikle brokoli, kabak, enginar, ıspanak gibi karaciğer destekleyici sebzeleri tercih etmek bu dönemde oldukça faydalıdır.

5. Hareket Şart, Ama Zorunluluk Değil

Şöyle bir yürüyüşe çıkmak bile metabolizmayı hızlandırır, sindirime yardımcı olur. Her gün 30 dakikalık tempolu yürüyüşle vücudun tekrar toparlanmasına katkı sağlarsın. Her gün 30 dakikalık bir yürüyüş bile hem fiziksel hem zihinsel detoks etkisi yaratır. “Spor salonuna gidemem” bahanesine sığınmayın. Evde esneme hareketleri, hafif egzersizler bile yeterli olabilir. Buradaki amaç, vücuda ‘yeniden başladık’ mesajı vermek.

6. Uyku Düzeni ve Stres Yönetimi

Bayramda geç yatıp geç kalktıysanız, şimdi düzeni geri kazanma zamanı. Uyku, hormonal dengede ve iştah kontrolünde sandığınızdan çok daha önemli bir yere sahip. Uykusuzluk, ghrelin ve leptin hormonlarını etkileyerek daha fazla yemenize neden olabilir. Aynı şekilde stres de kortizol seviyelerini artırarak karın bölgesinde yağlanmaya yol açabilir. Bu nedenle sadece beslenme değil; uyku, stres yönetimi ve ruhsal denge de bu sürecin bir parçasıdır.

Bayramda yediklerinizden dolayı kendinize kızmayın. Çünkü bayram; paylaşmak, sevinç duymak ve keyif almaktır. Ancak bayram sonrası sağlıklı rutinlere geri dönmek hem beden hem ruh sağlığınız için çok kıymetli. Detoks sıvıları, tek öğünlü şok diyetler ya da kendinizi cezalandırma yöntemleri yerine; sürdürülebilir, dengeli ve yeterli beslenme modelini benimseyin. Vücudunuza ihtiyacı olan şefkati gösterin, o zaten size en iyi şekilde yanıt verecektir.

Unutmayın, detoks sadece yediklerinizle değil, aynı zamanda zihinsel ve duygusal olarak da bir arınma sürecidir. Kendinize zaman ayırın, iyi uyuyun, stresten uzaklaşın ve vücudunuzu yeniden dinlendirin.

Hep birlikte sağlıklı bir başlangıç yapabiliriz!