BETHESNA KADIN KOOPERATİFİ DESTEKLENİRSE İLÇE EKONOMİSİNE YENİ GELİR ALANLARI OLUŞTURABİLİR
Besni’nin üzümü, bademi, fıstığı, sumağı ve diğer yöresel ürünleri, ilçenin tarımsal zenginliğinin yanında güçlü bir ekonomik potansiyel de barındırıyor. Bu ürünlerin ham madde olarak elden çıkarılması yerine işlenmesi, paketlenmesi, markalaştırılması ve ulusal pazarlara ulaştırılması; çiftçinin emeğinin değer kazanması, kadınların üretime katılması ve ilçe ekonomisinde yeni gelir alanlarının oluşması açısından büyük önem taşıyor. Bethesna Kadın Kooperatifi de üreticiyle doğrudan ilişki kuran, kadın emeğini ekonomik değere dönüştüren ve Besni’nin yöresel ürünlerini kurumsal bir kimlikle geleceğe taşımaya çalışan yapısıyla ilçenin desteklenmesi gereken önemli kuruluşları arasında yer alıyor.
BESNİ BELEDİYESİ VE BEV BETHESNA’NIN LOKOMOTİFİ OLMALI
Kooperatifin daha geniş ve üretime uygun bir tesise kavuşması, makine ve ekipman altyapısının güçlendirilmesi, satış noktası kurulması, nakliye ve dağıtım imkânlarının geliştirilmesi için ilçedeki kurumların ortak hareket etmesi gerekiyor. Besni Kaymakamlığının kamu kurumları arasındaki koordinasyonu sağlaması ve Organize Sanayi Bölgesi’nde uygun bir üretim alanı oluşturulmasına öncülük etmesi; Besni Belediyesinin satış, tanıtım, lojistik ve pazar oluşturma çalışmalarına destek vermesi; Besni Eğitim Vakfının ise sahip olduğu güçlü sosyal ve ekonomik ilişkiler ağıyla kooperatifin tanıtımına, kurumsallaşmasına ve yeni pazarlara ulaşmasına katkı sunması büyük önem taşıyor. Bu üç kurumun iş dünyası ve ilgili bakanlıklarla birlikte sağlayacağı şeffaf, denetlenebilir ve sürdürülebilir destek, yalnızca Bethesna’nın büyümesine değil, Besni’nin üretim gücünün ve marka değerinin yükselmesine de hizmet edecektir.
Besni’de kadınların aile ekonomisine katkı sağlaması ve ilçenin değerli tarımsal ürünlerinin işlenerek pazara sunulması amacıyla kurulan Bethesna Kadın Kooperatifi, faaliyetlerini büyütmeye hazırlanıyor. Kooperatif Kurucu Ortağı Selvinaz Karaboğa, Tarık Önder’in sorularını yanıtladı.
“Kadın emeği ile Besni’nin ürünlerini buluşturduk”
Tarık Önder: Bethesna Kadın Kooperatifi nasıl kuruldu? Yola çıkarken temel hedefleriniz nelerdi?
Selvinaz Karaboğa: Kooperatifi 13 yıl önce kurarken iki temel hedefimiz vardı. Birincisi, kadınların üretime katılarak aile ekonomisine destek olması ve evlerine gelir sağlamasıydı. İkincisi ise Besni’nin çok kıymetli tarımsal ürünlerini tedarik etmek, işlemek, satışa sunmak ve tanıtmaktı. Böylece Besni ekonomisine de hareket kazandırmak istedik.
Bu çalışmaların kooperatif güvencesi ve kadın hassasiyetiyle daha düzenli yürütülebileceğine inandık. Yedi kadın ortak olarak büyük bir özveriyle çalıştık. Arkadaşlarım için “yedi küçük dev” ifadesini kullanıyorum. Çünkü 13 yıldır ellerinden gelen bütün gayreti kooperatif bilinciyle gösteriyorlar.
“Yarım kalan hedeflerimiz için yeniden yola çıktık”
Tarık Önder: Faaliyetlere ara verilen dönemin ardından kooperatifin yeniden canlanması nasıl gerçekleşti?
Selvinaz Karaboğa: Çeşitli nedenlerle faaliyetlerimize ara vermek zorunda kaldığımız dönemler oldu. Besni Eğitim Bayramı sırasında ilçeye gelen Vakkas Kumral ağabeyimiz, “Gelin, bu kooperatifi yeniden hareketlendirelim; biz de elimizden geleni yapalım” önerisinde bulundu. Bunun üzerine yarım kalan hedeflerimiz için yeniden planlama yaptık ve arkadaşlarımızla yeni bir ekip oluşturduk.
Kurumsal yapımız ve binamız hazırdı. Ancak bu süreçte 6 Şubat depremlerini yaşadık. Çok ağır bir tecrübeydi. Buna rağmen arkadaşlarımız vazgeçmedi. Bizim için inanmak ve inanılır olmak çok değerli. İnsan, inandığı şeye emek veriyor.
“Üreticilerle güven ilişkisi kurduk”
Tarık Önder: Deprem sonrasında üretim ve satış çalışmalarında nasıl bir ilerleme sağladınız?
Selvinaz Karaboğa: Depremin ardından öncelikle faaliyet dışı kalan binamızı yeniden düzenledik. Ürünlerin alınması, muhafaza edilmesi, işlenmesi ve paketlenmesi için yapılabilecekleri belirledik. Böylece hedeflerimizi somut çalışmalara dönüştürmeye başladık.
Üzüm üretilen köylerimizde çiftçilerle birebir görüştük ve ürünleri yerinde inceledik. İlk etapta yaklaşık 10 ton üzümle başladık; zamanla 10 tonun üzerinde üzüm alıp satmayı başardık. Fiyatın belirlenmesi ve ürünün pazarlanması üretici açısından da güven oluşturdu.
Besni Eğitim Vakfı, Besni Kaymakamlığı ve Besni Belediyesi tarafından Eğitim Bayramı kapsamında düzenlenen kooperatifçilik çalıştayı da ilçedeki farkındalığı artırdı. Bu çalışma, kooperatifteki arkadaşlarımıza moral ve güven verdi.
Ekibimize sonradan katılan Nafiye Hanım’ın ve Adıyaman’daki Fatoş Hanım’ın birebir ilişkileri ve oluşturdukları güven sayesinde satışlarımız arttı. Ben de Atatürk Orman Çiftliği’ne giderek görüşmeler yaptım ve oraya ürün vermeye başladık. Birlikte hareket etmenin sağladığı güven, kapıların açılmasında çok etkili oldu.
“Üreticinin bağını sökmekten vazgeçmesi önemli bir kazanım”
Tarık Önder: Kooperatifin Besni üzümü ve bölgedeki üreticiler açısından nasıl bir etkisi oldu?
Selvinaz Karaboğa: Besni’nin en önemli ürünlerinin başında üzüm geliyor. Yürüttüğümüz çalışmalar, çiftçilerle aramızdaki güveni artırdı ve pazarın oluşmasına katkı sağladı. Üreticilerin bağlarını sökmekten vazgeçmesi bizim için önemli bir kazanım oldu. Biz çiftçilerimizi, çiftçilerimiz de bizi tanıdı.
Bu coğrafyada kadınların üretim ve pazarlama alanında yer edinmesi kolay değil. Yedi arkadaşımız hem pazar arayışında hem de ürün alımında çiftçilerle güçlü bağlar kurdu ve işi sahada öğrendi. Onlara “yedi küçük dev” dememin nedeni de bu mücadeledir.
Üzümün yanına badem ve sözleşmeli üretim eklendi
Tarık Önder: Kooperatifin ürün yelpazesinde neler bulunuyor? Yeni üretim planlarınız var mı?
Selvinaz Karaboğa: Yalnızca üzümle sınırlı kalmadık; badem alımına da başladık. Bademden yeni bir ürün geliştirerek badem ezmesini piyasaya sunduk ve talep gördük. Bunun yanında oldukça geniş bir kuru ürün portföyümüz bulunuyor. Kurumların izni olmadan adlarını paylaşamayacağım bazı yerlere de ürün veriyoruz. Bunların tamamı kadınların birebir mücadelesiyle açılan kapılar.
Adıyaman Üniversitesinden Doç. Dr. Ceren Bayram ile sözleşmeli domates üretimine yönelik bir çalışma yürüttük. Önümüzdeki yıl kurutmalık patlıcan ve biber üretiminde de sözleşmeli tarım modeline geçmeyi planlıyoruz.
Bethesna, Adıyaman’da kurulan ilk kadın kooperatifi olarak çevresine rol model olma sorumluluğu da taşıyor. Hedefimiz daha fazla makineleşmek, üretim kapasitemizi artırmak ve daha uygun bir tesiste faaliyet göstermek.
“Ulusal pazara açılmak için altyapımız güçlenmeli”
Tarık Önder: Besni’nin yöresel ürünlerini Türkiye çapında pazarlayabilecek kapasiteye ulaşmanızın önündeki başlıca engeller neler?
Selvinaz Karaboğa: Çok kısıtlı bir sermaye ve küçük bir alanda çalışıyoruz. Pek çok işlemi hâlâ elle yapıyoruz. Ürünün satın alınması, uygun şartlarda muhafaza edilmesi, işlenmesi, paketlenmesi ve sevk edilmesi ayrı ayrı kaynak ve altyapı gerektiriyor.
Üreticilerle kurduğumuz güven sayesinde ürün tedarik edebilecek kapasitemiz var. Ancak aldığımız ürünü uygun şartlarda saklayacak, işleyecek ve paketleyecek kapasitemiz yeterli değil. Bu nedenle bugün bir ulusal zincir marketten gelecek yüksek miktarlı talebi karşılayabilecek durumda değiliz. Makine ve ekipman altyapımızı güçlendirmeden ulusal pazardaki hedefimize ulaşmamız mümkün görünmüyor.
Yaklaşık 300 metrekarelik bir alanda paketleme ve sevkiyat yapıyoruz. Bu alan mevcut hâliyle daha çok kooperatifin faaliyetlerini sürdürmesine yetiyor. Ayrıca bir satış noktamız ve kurumsal dağıtım ağımız bulunmuyor. Büyük miktarlı siparişler dâhil bütün sevkiyatlarımızı kargoyla gerçekleştiriyoruz. Kooperatifimize ait bir aracımızın olmaması da önemli bir eksiklik.
“Organize Sanayi Bölgesi’nde uygun bir üretim alanına ihtiyacımız var”
Tarık Önder: Fiziki kapasitenin geliştirilmesi için nasıl bir tesise ihtiyaç duyuyorsunuz?
Selvinaz Karaboğa: Paketleme makinelerinin çalışabileceği, tavan yüksekliği ve diğer fiziki koşulları üretime uygun, daha geniş bir alana ihtiyacımız var. Organize Sanayi Bölgesi’nde tahsis edilecek bir yer bu açıdan çok önemli olur.
Kooperatif ortaklarımızın çoğu ev hanımı. İki üç arkadaşımız dışında düzenli ekonomik imkâna sahip değiliz. Böyle bir yatırımı kadın ortaklarımızın kendi kaynaklarıyla gerçekleştirmesi mümkün değil. Belediye, mülki idare, Ticaret Bakanlığı ve yereldeki destekçilerimizin kurumsal, şeffaf ve denetlenebilir katkısına ihtiyaç duyuyoruz. Yoğun rekabet ortamında bu destek olmadan hedeflerimize ulaşmamız çok zor.
İki soğuk hava deposu bulunuyor
Tarık Önder: Ürünlerin muhafazası için soğuk hava deponuz var mı?
Selvinaz Karaboğa: SEECO Projesi kapsamında kurulan iki soğuk hava depomuz var. Bunlardan biri dondurucu, diğeri soğutucu özellikte. Depolardan birinin kapasitesi yaklaşık 250 metreküp.
Ancak gıda üretimi çok ciddi bir iştir. Ürüne adeta bir bebek gibi özen göstermeli ve onu bozulmadan tüketiciye ulaştırmalısınız. İnsanların çocuklarına gönül rahatlığıyla yedirebileceği kalitede ürün hazırlamak zorundayız. Bunun sürdürülebilmesi için güçlü bir sermaye ve satış ağına, profesyonel yönetime ve iyi bir işletme müdürüne ihtiyaç var.
“Sağlanan her katkı kooperatif için çok kıymetli”
Tarık Önder: Bugüne kadar kooperatifin gelişmesine kimler destek verdi?
Selvinaz Karaboğa: Kooperatifin faaliyetlerinin zayıfladığı ve tasfiyenin gündeme geldiği dönemde Vakkas Kumral’ın çabası bizim için çok değerliydi. Ali Erdemoğlu ve İbrahim Erdemoğlu da kooperatifçilik ile üretimin önemi konusundaki görüşlerini paylaştı ve bugünkü yapımıza ulaşmamızda kıymetli katkılar sundu.
Önceki Besni Kaymakamımız Çağlar Partal, daha önceki kooperatif deneyiminin de etkisiyle ilçedeki kooperatifleri bir araya getirerek “Ne yapabiliriz?” sorusu üzerinde çalıştı. Bu yaklaşımı ve kooperatifimize sağladığı katkılar bizim için çok önemliydi. Kendisine ayrıca teşekkür ediyorum.
BEV Yönetim Kurulu Üyesi Ali Galip Dursun’un saraciye çalışmalarındaki katkısı da çok değerli. Besni Kaymakamlığının ve Erdemoğlu ailesinin destekleriyle kooperatifimiz önemli bir ekonomik değere ulaştı. Katkı sunan herkese teşekkür ediyoruz. Ancak daha ileri, rekabetçi ve sürdürülebilir bir yapı için yeni desteklere ihtiyaç devam ediyor.
“Belediyeler kooperatiflere ortak olabilir”
Tarık Önder: Yerel kurum ve kuruluşlardan beklentileriniz neler?
Selvinaz Karaboğa: Kooperatiflerin daha fazla desteklenmesi gerektiğini düşünüyorum. Çünkü durduğunuz anda geride kalıyorsunuz. Belediyelerin bizim gibi kooperatiflere ortak olma yetkileri bulunuyor. Belediyeler, iktisadi teşekkülleri üzerinden pazar payının artırılmasına yönelik çalışmalar yapabilir. Kaymakamlık düzeyinde ise Organize Sanayi Bölgesi’nden yer tahsisi konusunda destek sağlanabilir.
Kurumların öncelikle bu yapıya inanması, Bethesna’yı geliştirilmesi gereken bir ekonomik tesis olarak görmesi ve denetimi elden bırakmadan yanında olması gerekiyor. Yapılan işe inanarak kaynağın doğru yerde kullanılması ve devamlılığın sağlanması çok önemli.
“Besni’de parlayabilecek çok sayıda ürün var”
Tarık Önder: Önümüzdeki beş veya on yıllık dönemde Bethesna’yı nerede görmek istiyorsunuz?
Selvinaz Karaboğa: Mevcut kaynağımızı en verimli biçimde kullanmaya çalışıyoruz. Kadın ortaklarımızla birlikte mevsiminde alınması gereken ürünlere öncelik veriyor, bu ürünleri stokluyoruz. Daha sonra temin edebileceğimiz ürünleri ise ilerleyen dönemlere bırakıyoruz.
Besni’nin ürünleri çok kıymetli. Kuşburnu, badem, fıstık ve sumak bu coğrafyanın doğal bitki örtüsünün parçası. Üzüm de yüzyıllardır bölgede varlığını sürdürüyor. İlçemizde kurutmalık, sofralık ve şıralık olmak üzere 20 ila 30 üzüm çeşidi bulunuyor. Bunların her biri ayrı ayrı değerlendirilirse büyük ekonomik değer oluşturabilir.
Dolayısıyla hedeflerimiz imkânsız değil. Besni’de gelişebilecek ve öne çıkabilecek çok sayıda ürün var; bunları değerlendirebilecek hazır bir kurum da bulunuyor. Bethesna Kadın Kooperatifi, bölgede büyümeye en uygun ve en kapsamlı kooperatiflerden biri. Gerekli fiziki alan, makine, sermaye, profesyonel yönetim ve dağıtım desteği sağlanırsa Besni’nin ürünlerini Türkiye çapında daha güçlü biçimde temsil edebiliriz.
