Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu’nda kabul edilerek yasalaşan “Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”, ceza hukuku, hukuk yargılamaları ve yargı ile ilgili tüm haberleri görüntüle”>idari yargı alanlarında önemli değişiklikleri beraberinde getirdi.

Kamuoyunda özellikle “IBAN mağdurları” olarak bilinen davalar başta olmak üzere, hakim ve savcıların eğitim süreçlerinden hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına (HAGB), duruşma sürelerinden tazminat faizlerine kadar birçok konuda yeni düzenlemeler yürürlüğe girecek.

1- IBAN hesaplarını kullandıranlara ceza indirimi düzenlemesi

Türk Ceza Kanunu’nun nitelikli dolandırıcılığa ilişkin maddesinde yapılan değişiklikle, yalnızca haksız menfaat sağlamak amacıyla banka hesabını, IBAN bilgisini, kredi kartını veya ödeme araçlarını başkasının kullanımına veren kişilerin suça iştirakinin bu fiille sınırlı kalması halinde verilecek ceza yarı oranında indirilecek.

2- Geçmiş dosyalar için yeni uygulama

Yeni düzenleme yalnızca yeni davaları değil, devam eden ve infaz aşamasındaki dosyaları da kapsıyor.

Kanun yolu incelemesinde bulunan uygun dosyalar yeniden ilk derece mahkemelerine gönderilecek. İnfaz aşamasındaki hükümlüler ise mağdurun zararını mahkemenin ihtarından itibaren 6 ay içinde tamamen gidermeleri halinde etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanabilecek.

3- Kanuni faiz hesaplaması değişti

Taraflar arasında faiz oranı sözleşmeyle belirlenmemişse, uygulanacak kanuni faiz oranı artık Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranı esas alınarak hesaplanacak.

Yeni sisteme göre faiz oranı, önceki yıl sonundaki reeskont oranının yüzde 80’i üzerinden belirlenecek. Yılın ikinci yarısında reeskont oranında önemli değişiklik olması halinde yeni oran uygulanacak.

4- Hakim ve savcı yardımcılarına yeni eğitim modeli

Hakim ve savcı yardımcıları için daha kapsamlı bir eğitim sistemi getirildi.

Eğitimlerde Anayasa, insan hakları, ceza hukuku, özel hukuk, idare hukuku, vergi hukuku, usul hukuku, duruşma yönetimi, karar yazımı, adalet hizmetleri yönetimi ve kişisel gelişim gibi alanlarda eğitim verilecek.

Yazılı ve sözlü sınavlarda mesleki bilgi, hukuki analiz yeteneği, ifade kabiliyeti, temsil gücü ve Türkçeyi etkin kullanma becerisi değerlendirilecek.

Ayrıca hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda gereksiz şekilde bilirkişiye başvuran hakim ve savcılara uyarma cezası verilebilecek.

5- Genetik verilerin korunmasına yeni güvence

Ceza Muhakemesi Kanunu’nda yapılan değişiklikle genetik inceleme sonuçlarının gizliliği güçlendirildi.

Genetik veriler kimlik bilgilerinden arındırılarak özel bir sisteme kaydedilecek. Kovuşturmaya yer olmadığı, beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararlarının kesinleşmesi halinde bilgiler derhal silinecek.

Diğer durumlarda ise bilgiler mahkeme kararının kesinleşmesinden 20 yıl sonra Cumhuriyet savcısının huzurunda imha edilecek.

İlgili kişiler gerekli şartların oluşması halinde bilgilerinin silinmesini de talep edebilecek.

6- Hükmün açıklanmasının geri bırakılması şartları yeniden düzenlendi

Mahkemeler, sanık hakkında verilen cezanın 2 yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olması halinde hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verebilecek.

Bunun için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkum olmaması, yeniden suç işlemeyeceğine kanaat getirilmesi ve mağdurun zararının tamamen giderilmesi şart olacak.

Denetim süresi ise 5 yıl olarak uygulanacak.

7- Bazı suçlarda HAGB uygulanmayacak

Yeni düzenlemeye göre;

• İşkence,
• Eziyet,
• Kamu görevlilerinin görevleri nedeniyle işledikleri ve kötü muamele kapsamında değerlendirilen suçlarda

hükmün açıklanmasının geri bırakılması hükümleri uygulanmayacak.

8- Duruşmalar arasındaki süre kısalıyor

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda yapılan değişiklikle duruşmalar arasındaki süre 3 ayı geçemeyecek.

Ancak bilirkişi incelemesi veya istinabe gibi zorunlu nedenlerin bulunması halinde hakim gerekçesini açıklayarak daha uzun süre verebilecek.

Ses ve görüntü sistemiyle katılım sağlayan kişiler için de elektronik işlemlere ilişkin yeni düzenlemeler getirildi. Bu hüküm, kanunun yayımından 3 ay sonra yürürlüğe girecek.

9- Destekten yoksun kalma tazminatlarında faiz düzenlemesi

Türk Borçlar Kanunu’nda yapılan değişiklikle, çalışma gücü kaybı ve destekten yoksun kalma nedeniyle hesaplanan tazminatlarda faiz başlangıç tarihleri yeniden belirlendi.

Kazancın bilindiği dönem için hesaplanan tazminata olay tarihinden itibaren, kazancın bilinmediği dönem için hesaplanan tazminata ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz uygulanacak.

10- Danıştay’da geçiş süresi uzatıldı

Danıştay’ın daire sayısının 10’a düşürülmesine yönelik geçiş süresi 4 yıl uzatıldı.

Buna göre 23 Temmuz 2026’da sona erecek uygulama, 23 Temmuz 2030 tarihine kadar devam edecek.

Ayrıca bu süre boyunca boşalan her iki üyelik için bir üye seçilmesi uygulaması da askıya alınacak.

Kaynak: AA