Son 24 Saatteki En Önemli Gelişmeler
- İnternet Karartması Devam Ediyor → 8 Ocak’tan beri ülke çapında neredeyse tam bir internet ve telefon kesintisi sürüyor (NetBlocks: %1’in altında bağlantı). Starlink bile elektronik harp yöntemleriyle engelleniyor. Bu, hem koordinasyonu hem de dünya kamuoyuna bilgi akışını engelliyor.
- Ölü Sayısı Artıyor → İnsan hakları örgütleri (HRANA, Iran Human Rights, Amnesty) 51–65+ protestocunun (aralarında çocuklar da var) öldürüldüğünü, yüzlerce kişinin yaralandığını ve 2.200–2.500+ kişinin gözaltına alındığını bildiriyor. Hastanelere baskınlar düzenlenerek yaralılar tutuklanıyor – uluslararası hukuk ihlali olarak kınanıyor.
- Şiddet ve Yıkım → Tahran (Saadat Abad, Punak, Ekbatan), Karaj, Isfahan, Mashhad, Tebriz, Kermanshah gibi şehirlerde kamu binaları, camiler, polis karakolları ve IRGC bağlantılı yapılar ateşe verildi. Bazı bölgelerde protestocuların silahlandığı, çatışmaların yoğunlaştığı rapor ediliyor.
- Sloganlar ve Semboller → “Ölüm Khamenei’ye”, “Bu kan yılı, Seyyid Ali devrilecek”, “Şah yaşasın”, “Pehlevi geri dönecek” sloganları yaygın. Aslan ve Güneş bayrağı (1979 öncesi monarşi sembolü) her yerde dalgalanıyor. X platformu bile İran bayrağı emojisini bu sembole çevirdi.
Tahran sokaklarinda on binlerce protestocu
Ana Aktörler ve Tepkiler
- Ayatollah Ali Khamenei → Cuma günkü konuşmasında protestocuları “vandallar”, “sabotajcılar” ve “Trump’ı memnun etmek isteyen ajanlar” olarak niteledi. “Asla geri adım atmayacağız” dedi, daha sert müdahale sinyali verdi.
- Reza Pahlavi (Sürgündeki Şah’ın oğlu) → En etkili figür haline geldi. Halkı hafta sonu sokaklara çağırdı, şehir merkezlerini ele geçirme çağrısı yaptı. Videoları milyonlarca izlendi, protestolarda sıkça adı geçiyor.
- Donald Trump → “İran büyük bela içinde”, “Halkı katlederlerse çok sert karşılık veririz” tehdidini yineledi. ABD’nin “kilit ve dolu” olduğunu söyledi, müdahale ihtimalini açık tuttu.
- Ordu ve IRGC → Stratejik altyapıyı koruma ve “düşman planlarını bozma” açıklaması yaptı. Yabancı milislerin (Hizbullah, Afgan Liwa Fatemiyoun) bastırma için kullanıldığı iddiaları var.
Aslan ve Gunes bayragi dalgalaniyor – rejim bayragi yerine protesto sembolu
Neden Bu Kadar Farklı ve Tehlikeli?
2022 Mahsa Amini protestolarından farklı olarak:
- Coğrafi yayılım çok daha geniş (küçük kasabalar dahil)
- Ekonomik kriz + İsrail-ABD savaşı sonrası yorgunluk + yaptırımlar
- Gençler (Gen Z), esnaf, öğrenciler, Kürtler, işçiler gibi geniş kesimlerin katılımı
- Rejim içi çatlak sinyalleri (bazı polis/asker yaralanmaları, IRGC kayıpları raporları)
Uzmanlar, rejimin en kırılgan anında olduğunu söylüyor. Ancak tarih bize gösteriyor ki, İran İslam Cumhuriyeti brutal baskı ve zaman kazanma konusunda usta.
Sonuç: İran halkı inanılmaz bir cesaretle sokaklarda. Dünya nefesini tutmuş izliyor. Değişim mümkün mü? Evet, ama bedeli çok yüksek olabilir.
