Şırnak’ın Cizre ilçesinde otlarken Dicle Nehri’ne düşen inek, saatler süren çalışmayla kurtarıldı.

Olay, akşam saatlerinde Konak Mahallesi eski Dicle Karakolu mevkiinde meydana geldi. Edinilen bilgilere göre, nehir kenarındaki yeşil alanda otlayan inek Dicle Nehri’ne düştü. Hayvanın nehirde mahsur kaldığını gören vatandaşlar, durumu 112 Acil Çağrı Merkezi’ne bildirdi. İhbar üzerine kısa sürede olay yerine Cizre Belediyesi itfaiye ekipleri sevk edildi. Nehrin dik ve balçıklı kıyısında mahsur kalan ineği kendi imkânlarıyla çıkarmaya çalışan ekipler zor anlar yaşadı. İtfaiyenin çabaları sonuç vermeyince, bölgeye Fen İşleri Müdürlüğü’nden iş makinesi talep edildi. Olay yerine gelen iş makinesiyle inek halatlarla bağlanarak düştüğü yerden yukarı çekildi. Sağlık durumunun iyi olduğu öğrenilen inek, kontrollerin ardından sahibine teslim edildi.

Hayvanı kurtarılan vatandaş, itfaiye ve belediye ekiplerine teşekkür etti.

Edinilen bilgilere göre, ilçede Dicle Nehri kenarında bir kızın suya atlamaya çalıştığını fark eden Yaşar Akın isimli vatandaş, durumu 112 Acil Çağrı Merkezine bildirdi İhbar üzerine olay yerine belediye dalgıç, polis ve sağlık ekibi yönlendirildi. Akın ve belediye bünyesindeki dalgıç ekipler, uzun süren bir ikna sürecinin ardından genç kızı tehlikeli bölgeden uzaklaştırmayı başardı. Sağlık kontrollerinin ardından genç kız, yetkililer eşliğinde ailesine sağ salim teslim edildi.

Prof. Dr. Ahmet Kılıç, ülkede birçok kuş türü arasında leyleklerin de bulunduğunu belirtti. Leylekler şubat ortasından itibaren yurda dönüş yapmaya başlıyor, yuvalarını koruyarak eşlerini bekliyor ve yuva kurmaya başlıyorlar. Mart ayı sonunda göç tamamlanıyor ve yuvalarda çiftler bulunuyor. Yavrular mayıs ayında görülmeye başlanıyor ve yaklaşık 2 ay boyunca yuvada büyüyorlar.

Prof. Dr. Kılıç, Bismil’in leylekler için önemli bir bölge olduğunu vurgulayarak, leyleklerin besin zincirinde önemli rol oynadığını ve insanlarla iyi ilişkiler kurduğunu belirtti. Son yıllarda iklim değişikliklerinin leylek davranışlarını etkilediğini ve bazı leyleklerin artık göç etmediğini gözlemlediklerini aktardı. Bu durumun biyoçeşitliliğin korunması için vatandaşların duyarlı olması gerektiğini söyledi.

Diyarbakır Barosu Çevre ve Kent Komisyonu Başkanı Avukat Ahmet İnan, Diyarbakır’da Bismil’den Suriye’ye kadar olan Dicle Nehri’nin ana kolunun nehir statüsünde olduğunu söyledi. Bismil’den, Diyarbakır merkezden Hevsel Bahçeleri’nden geçen, Dicle, Eğil Barajlarına kadar olan kısmının ise nehir statüsünde olmadığını belirten İnan, Kıyı Kanunu Uygulama Yönetmeliği’nin 1992 yılından itibaren Dicle Nehri’ni tanımladığını hatırlattı. İnan, Dicle Nehri’ni tanımlarken Hevsel Bahçeleri’nden geçen en önemli kısmının nehir statüsünde tanımlamadığına dikkat çekerek, “Bununla paralel olarak kum ocakları, madenler, nehrin peyzajıyla oynanması, endüstriyel atıklar, tarımsal zehirlerin buluşması en çok bu tanımsız kısımda meydana geliyor. Bunun kanuni güvenceden yoksun olması, etrafını yapılaşmaya, fabrikalaşmaya, kirliliğe açıyor” dedi.

’’Dicle Nehri ağır bir kirlilik ve kuraklıkla karşı karşıya’’

Dicle Nehri’nin insanlığın ilk tarım devrine geçtiği zamandan bu güne insanoğluna su sağladığına değinen İnan, “Gelinen aşamada Dicle Nehri ağır bir kirlilik ve kuraklıkla karşı karşıya. Dicle Nehri, çamur akıyor, zehir akıyor, kötü kokuyor. Nehrin kenarına bile gittiğinizde bunu anlayabilirsiniz. Bu durumun giderilmesi için önce Dicle Nehri’nin hak ettiği statüye, coğrafi ve tarihsel gerçekliğine uygun bir şekilde nehir statüsüne alınması lazım. Nehir statüsüne alınmasıyla beraber kıyı kenar çizgisinin tespit edilmesi ve bu kıyı kenar çizgisinin tespitiyle beraber etrafındaki kirleticilerin arındırılması lazım. Ve yeni kirleticilere maruz kalmaması lazım” diye konuştu.

“Dicle Nehri 100 kilometre olarak tanımsız bırakılmış’’

Dicle Nehri’nin Hevsel Bahçeleri’nin ortasından geçtiğini hatırlatan İnan, “Aslında bu bütüncül bir koruma. Kanuni sorumluluk kurumların yetkisindedir. Biz, sivil toplum olarak bu adımları attık. İlgili raporlamaları yapıp DSİ’ye, Bakanlığa ve valiliğe başvuruyu yaptık. Dere ve çay statüsü kanuni tanımlaması yapılmıyor. Buranın ne statüsünde olduğunu bilmiyoruz. 100 kilometrelik bir sınırdır. Dicle Nehri, 100 kilometre olarak tanımsız bırakılmış. Bunu belirsiz bırakmak, nehir statüsünden çıkarmak, kanuni güvencelerden de yoksun bırakmaktır. Çünkü nehir oldu mu beli bir yapılaşma mesafesi, belli bir koruma mesafesi de oluşacak ama mevcut durumda bu da oluşmuyor” şeklinde konuştu.

Dalgıç ekiplerinin arama çalışmaları sonucu gencin cansız bedenine ulaşıldı. Cenaze, otopsi için Cizre Dr. Selahattin Cizrelioğlu Devlet Hastanesi morguna kaldırıldı.

Olayla ilgili inceleme başlatıldı.

Dicle Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Tarık Çiçek, Dicle Nehri’nde şu an 40’ı aşkın balık türünün yaşadığını söyledi. Nehrin bunun dışında birçok sürüngen, kurbağa çeşidi ve kuş türüne ev sahipliği yaptığını ifade eden Çiçek, son yıllarda yağışların azaldığına ve hava sıcaklıklarının arttığına dikkat çekti. Çiçek, buna bağlı olarak Dicle Nehri’nin farklı kısımlarında son yıllarda dönemsel olarak bazı yerlerde toplu balık ölümlerini görüldüğüne dikkat çekerek, ’’Toplu balık ölümleri daha çok Hevsel Bahçeleri kısım ve onun aşağı taraf, Bismil ilçesine doğru olan kısımda bu tür vakaların artığı görülmekte. Şundan kaynaklanıyor olabilir. Nehir burada durağanlaşıyor. Suyun akıntı hızı yavaşlıyor. Yağışların az olması, suyun debisinin yeteri kadar fazla olmaması, buna bağlı olarak nehir yapısının kirlenmesi ister istemez beraberinde bu tür balık ölümleri gibi olumsuz sonuçların ortaya çıkmasına neden oluyor” dedi.

Son yıllarda nehrin doğu ve batı yakasında yerleşim yerlerinin oldukça arttığını görmekte olduğunu kaydeden Çiçek, “Dolayısıyla nehrin hem doğusunda, hem batısında bunların dışında tarım arazilerinin fazla olması ve burada tarımın aktif olarak yapılması sonucu hem nehirden su çekilmekte, hem de tarımda kullanılan ilaçlar ve gübre suları da nehir sistemine katılmakta. Bu da bir kirliliğe sebep olabilmektedir. Muhtemelen nehrin doğu tarafında imara açılan yeni yerleşim yerlerinde ve üniversitenin olduğu taraftaki kanalizasyon ya da atık sular nasıl, nerede nehre katılıyor mu, katılmıyor mu onun araştırılması gerekiyor” diye konuştu.

“20-30 yıl önce gördüğümüz bazı balık türlerini artık göremiyoruz nehirde”

Dicle Nehri’nde genellikle balık ölümlerinin son yıllarda nisan, mayıs aylarında ve ekim aylarında görüldüğüne değinen Çiçek, konuşmasına şöyle devam etti:

“Havaların soğumasıyla beraber, sıcaklığın düşmesine bağlı olarak balık ölümlerinin artık pek görülmeyeceğini kanısındayım. Eskiden balık tür sayısı fazla. Bundan 20-30 yıl önce gördüğümüz bazı balık türlerini nehirde artık göremiyoruz. Gerekçe, kirlenme, bunların hassas olması, temiz suları sevmesi, nehrinde özelikle 20-30 yılda aşırı derecede kirlenmesi. Bunun akabinde meydan gelen olumsuz koşullar bazı balık türlerinin artık yavaş yavaş nehirde azalmasına ve hatta yok olmasına sebep olabilmekte.”

Çözümün insanda bittiğinin altını çizen Çiçek, “İnsanların biraz daha duyarlı olması lazım. Suyu tasarruflu kullanması lazım ve nehri kirletmememiz lazım. Sonuçta yağışlar azaldı. Evet, yağmuru yağdıramıyoruz ama en azından kirliliği ve kirliliğe sebep olan etmenleri düşürebiliriz. Burası, aynı zamanda zengin bir biyoçeşitlilik alanı. Buranın mutlak bir şekilde korunması gerekiyor” şeklinde konuştu.

Olayla ilgili başlatılan inceleme sürüyor.

Ekipler, Dicle Nehri’nde botlarla su yüzeyinde, su altında dalgıçlarla ve dron desteğiyle havadan aramalar yapıyor. Gencin bulunması için yürütülen çalışmaların aralıksız devam ettiği bildirildi.

Eğil ilçesi Selman Köyü’nden geçen Dicle Nehri kenarında piknik yapan 10 kişilik aile, baraj kapaklarının açılmasının ardından su seviyesinin aniden yükselmesiyle mahsur kaldı.

İhbar üzerine olay yerine AFAD ekipleri sevk edildi. AFAD ekipleri, bot yardımıyla mahsur kalan aileyi kurtarıp güvenli bölgeye çıkarttı.

Mahsur kalan aile, ekiplerin hızlı müdahalesi sayesinde herhangi bir zarar görmeden kurtarıldı.