Beyaz Saray kaynakları, İran’ın Şubat sonuna kadar uranyum zenginleştirmeyi sıfırlama, balistik füze programını sınırlama ve bölgesel vekil güçlere (Hizbullah, Husiler vb.) desteği kesme yönünde somut adımlar atması gerektiğini vurguluyor. Ancak Tahran, “sıfır zenginleştirme” talebini kesin bir kırmızı çizgi olarak reddediyor.

**Askeri Yığınak Tarihi Boyutta**

ABD, 2003 Irak işgalinden bu yana bölgedeki en büyük askeri yığınaklarından birini gerçekleştiriyor:

– İki uçak gemisi aynı anda bölgede: USS Abraham Lincoln zaten Arap Denizi’nde görevdeyken, USS Gerald R. Ford taşıyıcı grubu Cebelitarık Boğazı’nı geçerek Akdeniz’e girdi ve Orta Doğu’ya doğru ilerliyor.
– Katar, Ürdün ve diğer üslerde F-22, F-35, F-16 savaş uçakları, AWACS gözetleme uçakları, tankerler ve Patriot/THAAD hava savunma sistemleri konuşlandırıldı.
– Pentagon, potansiyel bir operasyonun “haftalar sürebilecek tam teşekküllü bir hava harekâtı” olabileceğini belirtiyor; hedefler arasında nükleer tesisler, füze üretim merkezleri ve üst düzey IRGC komutanlıkları yer alıyor.

**İran’ın Karşılığı: Hazırlık ve Caydırıcılık**

Tahran ise sessiz kalmıyor:

– Parchin ve diğer kritik nükleer/military tesislerde beton tahkimat ve yeraltı sığınak güçlendirmeleri sürüyor (uydu görüntüleri doğruladı).
– 19 Şubat’ta İran-Rusya ortak deniz tatbikatı: Umman Körfezi ve Hürmüz Boğazı’nda “kaçırılmış gemi kurtarma” senaryoları, hava-deniz-özel kuvvet koordinasyonu ve anti-gemi füze atışları gerçekleştirildi.
– İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, Cenevre’deki dolaylı görüşmelerin (Umman arabuluculuğunda) “temel ilkelerde ilerleme” sağladığını söylese de, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance “İran’ın kırmızı çizgilerimizi kabul etmediğini” vurguladı.

**Piyasalar ve Bölge Etkisi**

Gerilim petrol fiyatlarını altı ayın zirvesine taşıdı; Brent varil başına 90$ civarına yaklaştı. Körfez borsalarında satış baskısı gözlendi. Analistler, olası bir sınırlı ABD saldırısının bile Hürmüz Boğazı’nı kısa süreliğine kapatması halinde küresel enerji krizini tetikleyebileceğini belirtiyor.

Trump yönetimi diplomasiyi tercih ettiğini tekrarlasa da, “anlaşma olmazsa şanssız olacaklar” ifadesi askeri seçeneğin masada olduğunu gösteriyor. İran cephesinde ise “askeri çözüm yok” vurgusu yapılırken, rejim içindeki sert kanat “teslimiyetin rejim için varoluşsal tehdit” olduğunu savunuyor.

Sonraki 10 gün, 2026’nın en kritik dönemi olabilir: Ya tarihi bir nükleer anlaşma ya da Orta Doğu’da yeni bir savaş dalgası. Gelişmeleri takip ediyoruz.

• İnternet Karartması Devam Ediyor → 8 Ocak’tan beri ülke çapında neredeyse tam bir internet ve telefon kesintisi sürüyor (NetBlocks: %1’in altında bağlantı). Starlink bile elektronik harp yöntemleriyle engelleniyor. Bu, hem koordinasyonu hem de dünya kamuoyuna bilgi akışını engelliyor.
• Ölü Sayısı Artıyor → İnsan hakları örgütleri (HRANA, Iran Human Rights, Amnesty) 51–65+ protestocunun (aralarında çocuklar da var) öldürüldüğünü, yüzlerce kişinin yaralandığını ve 2.200–2.500+ kişinin gözaltına alındığını bildiriyor. Hastanelere baskınlar düzenlenerek yaralılar tutuklanıyor – uluslararası hukuk ihlali olarak kınanıyor.
• Şiddet ve Yıkım → Tahran (Saadat Abad, Punak, Ekbatan), Karaj, Isfahan, Mashhad, Tebriz, Kermanshah gibi şehirlerde kamu binaları, camiler, polis karakolları ve IRGC bağlantılı yapılar ateşe verildi. Bazı bölgelerde protestocuların silahlandığı, çatışmaların yoğunlaştığı rapor ediliyor.
• Sloganlar ve Semboller → “Ölüm Khamenei’ye”, “Bu kan yılı, Seyyid Ali devrilecek”, “Şah yaşasın”, “Pehlevi geri dönecek” sloganları yaygın. Aslan ve Güneş bayrağı (1979 öncesi monarşi sembolü) her yerde dalgalanıyor. X platformu bile İran bayrağı emojisini bu sembole çevirdi.
• 

Ana Aktörler ve Tepkiler

• Ayatollah Ali Khamenei → Cuma günkü konuşmasında protestocuları “vandallar”, “sabotajcılar” ve “Trump’ı memnun etmek isteyen ajanlar” olarak niteledi. “Asla geri adım atmayacağız” dedi, daha sert müdahale sinyali verdi.
• Reza Pahlavi (Sürgündeki Şah’ın oğlu) → En etkili figür haline geldi. Halkı hafta sonu sokaklara çağırdı, şehir merkezlerini ele geçirme çağrısı yaptı. Videoları milyonlarca izlendi, protestolarda sıkça adı geçiyor.
• Donald Trump → “İran büyük bela içinde”, “Halkı katlederlerse çok sert karşılık veririz” tehdidini yineledi. ABD’nin “kilit ve dolu” olduğunu söyledi, müdahale ihtimalini açık tuttu.
• Ordu ve IRGC → Stratejik altyapıyı koruma ve “düşman planlarını bozma” açıklaması yaptı. Yabancı milislerin (Hizbullah, Afgan Liwa Fatemiyoun) bastırma için kullanıldığı iddiaları var.
• 

Neden Bu Kadar Farklı ve Tehlikeli?

2022 Mahsa Amini protestolarından farklı olarak:

• Coğrafi yayılım çok daha geniş (küçük kasabalar dahil)
• Ekonomik kriz + İsrail-ABD savaşı sonrası yorgunluk + yaptırımlar
• Gençler (Gen Z), esnaf, öğrenciler, Kürtler, işçiler gibi geniş kesimlerin katılımı
• Rejim içi çatlak sinyalleri (bazı polis/asker yaralanmaları, IRGC kayıpları raporları)

Uzmanlar, rejimin en kırılgan anında olduğunu söylüyor. Ancak tarih bize gösteriyor ki, İran İslam Cumhuriyeti brutal baskı ve zaman kazanma konusunda usta.

Sonuç: İran halkı inanılmaz bir cesaretle sokaklarda. Dünya nefesini tutmuş izliyor. Değişim mümkün mü? Evet, ama bedeli çok yüksek olabilir.

]]> https://besniekspres.com/gundem/iran-protestolari-2026-rejim-karsisinda-tarihin-en-buyuk-sinavi-guncel-gelismeler-ve-analiz/feed/ 0