Myanmar’ın en kuzeyindeki Kaçin eyaletinde yer alan bir kazı alanında kehribar içinde hapsolmuş halde bulunan haşere, kıskaç benzeri bacaklara sahip ilk fosil böcek örneğini temsil ediyor. Bu keşif, böceğin yaşadığı 100 milyon yıllık orman ekosistemine ışık tutuyor.
Araştırmacılar, ön bacaklarındaki büyük pençeler (chelae) gibi özelliklerinin, yengeçlerin kavrayıcı uzantılarına benzediğini ve böceklerde son derece nadir görüldüğünü söylüyor.
Hakemli dergi Insects’te yayımlanan çalışmanın yazarlarından zoolog Carolin Haug “Daha önce, bu tür chelae’leri taşıdığı bilinen sadece üç böcek grubu vardı. Dolayısıyla bu fosil, böceklerde bağımsız olarak evrimleşen bu yapıların bilinen 4. örneğini temsil ediyor” diyor.
Bilim insanları, ayırt edici özellikleri nedeniyle fosil böceği kendine ait yeni bir cinse yerleştirerek Carcinonepa libererrantes bilimsel adını verdi.
Cins adı, Latinceleştirilmiş Yunanca “yengeç” (carcino-) kelimesiyle Nepomorpha diye bilinen gerçek su böcekleri grubuna atfen nepa sözcüğünün birleşiminden oluşuyor.
Araştırmacılar, tür adı olan libererrantes’in ise epey başarılı K-pop grubu Stray Kids’in Latinceleştirilmiş hali olduğunu söylüyor.
Dr. Haug, “Fosilin chelae’sinin duruşu grubun simge pozuna çok benzediği için bu isim uygun geldi” diyor.
Bilim insanları çalışmada bilgisayarlı tomografi X ışını taramaları kullanarak fosili inceleyip anatomik yapılarının tamamını görselleştirdi.
Tarama sonuçlarını diğer böceklerinkiyle karşılaştırınca, yeni türün chelae’sinin diğer türlerde buna karşılık gelen yapılardan belirgin şekilde farklı olduğunu gördüler.
Kıskaçların yapısı, yengeçler, ıstakozlar ve karidesler gibi daha uzak akraba olduğu eklembacaklılara benziyordu.
Araştırmacılar çalışmada şöyle yazıyor:
2 binden fazla kavrayıcı yapının şeklini karşılaştırdık. Yeni fosilin kıskaç benzeri bacağında, vücuda daha yakın olan kısmın diğer hiçbir fosil veya modern örnekte görülmemiş bir şekle sahip olduğunu keşfettik.
Bilim insanları, ön bacaklarındaki chelae’nin muhtemelen kıyı yakınlarında küçük böcekleri yakalamak için kullanıldığını düşünüyor.
Vücut yapısı da kara avcıları olarak yaşama adapte olmuş, genellikle kurbağa böceği diye bilinen Gelastocoridae grubunun yaşayan temsilcileriyle benzerlikler gösteriyor.
Dr. Haug, “C. libererrantes’in morfolojisi, bu türün de benzer bir yaşam tarzını benimsediğine işaret ediyor” diyor.