Kurtuluş Savaşı’nın en zorlu günlerinde alınan kararın ardından Mustafa Kemal Paşa, ordunun ihtiyaçlarının karşılanması ve savunma hazırlıklarının hızlandırılması amacıyla çalışmalar başlattı.
Başkomutanlık yetkisi 5 Ağustos 1921’de verildi
Kütahya-Eskişehir Muharebelerinin ardından Türk ordusunun Sakarya Nehri’nin doğusuna çekilmesi, Ankara’da büyük endişeye neden oldu. Yunan ordusunun ilerleyişini sürdürdüğü bu dönemde, savaşın tek merkezden ve hızlı kararlarla yönetilmesi ihtiyacı ortaya çıktı.
Türkiye Büyük Millet Meclisi, 5 Ağustos 1921 tarihinde kabul ettiği Başkomutanlık Kanunu ile Mustafa Kemal Paşa’yı üç ay süreyle Başkomutan olarak görevlendirdi. Kanunla Mustafa Kemal Paşa’ya, ordunun maddi ve manevi gücünü artırmak amacıyla Meclis adına yetki kullanma imkânı tanındı.
Tekâlif-i Milliye emirleri yayımlandı
Başkomutanlık görevini üstlenen Mustafa Kemal Paşa, ordunun silah, cephane, giyecek, yiyecek ve ulaşım ihtiyaçlarının karşılanması için 7-8 Ağustos 1921 tarihlerinde Tekâlif-i Milliye emirlerini yayımladı.
Bu emirlerle milletin sahip olduğu imkânların belirli bir bölümü ordunun kullanımına sunuldu. Türk halkı, bütün yokluklara rağmen elindeki malzemeleri orduyla paylaşarak bağımsızlık mücadelesine destek verdi.
Tekâlif-i Milliye emirleri, Millî Mücadele’nin yalnızca cephedeki askerlerle değil, milletin tamamının katılımıyla yürütüldüğünü gösteren en önemli örneklerden biri oldu.
Sakarya Meydan Muharebesi’nin yolu açıldı
Başkomutanlık yetkisinin verilmesinden kısa süre sonra, 23 Ağustos 1921’de Sakarya Meydan Muharebesi başladı. Mustafa Kemal Paşa’nın başkomutanlığındaki Türk ordusu, 22 gün ve 22 gece süren çarpışmaların ardından Yunan ordusunun ilerleyişini durdurdu.
Mustafa Kemal Paşa’nın, “Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır” emri, Sakarya Meydan Muharebesi’nin savunma anlayışını ortaya koydu.
13 Eylül 1921’de zaferle sonuçlanan muharebe, Kurtuluş Savaşı’nın seyrini değiştirdi ve Türk ordusunun taarruz aşamasına geçmesinin önünü açtı.
Gazi ve Mareşal unvanları verildi
Sakarya Meydan Muharebesi’ndeki zaferin ardından Türkiye Büyük Millet Meclisi, 19 Eylül 1921 tarihinde Mustafa Kemal Paşa’ya “Gazi” unvanı ve “Mareşal” rütbesi verdi.
Başkomutanlık yetkisi daha sonraki dönemlerde uzatıldı. Mustafa Kemal Paşa, 26 Ağustos 1922’de başlayan Büyük Taarruz’u da Başkomutan olarak yönetti. Büyük Taarruz, 30 Ağustos Başkomutan Meydan Muharebesi’yle kesin zafere ulaştı.
Millî Mücadele’nin tarihî dönüm noktası
Mustafa Kemal Atatürk’e Başkomutanlık yetkisinin verilmesi, Millî Mücadele’de siyasi irade ile askerî yönetimin ortak hedef doğrultusunda birleştiği tarihî bir karar olarak kabul ediliyor.
Başkomutanlık yetkisinin verilişinin 105. yılında, Cumhuriyetimizin kurucusu Ulu Önder Gazi Mustafa Kemal Atatürk başta olmak üzere, bağımsızlık mücadelemizin bütün kahramanlarını saygı, rahmet ve minnetle anıyoruz.