Nöbetçi Eczaneler
CNN International’ın aktardığına göre “wet dress rehearsal” olarak bilinen yakıtlı prova sırasında, roketin sıvı hidrojen tanklarına süper soğutulmuş yakıt aktarımı esnasında sızıntı meydana geldi. Güvenlik riski nedeniyle yakıt akışı birkaç kez durduruldu. Sorunun giderilememesi üzerine NASA mühendisleri kapsamlı inceleme ve onarım sürecine geçti.
Benzer Sorunlar Daha Önce de Yaşanmıştı
Hidrojen sızıntısı, NASA için yeni bir sorun değil. 2022’de gerçekleştirilen insansız Artemis I görevi de benzer teknik aksaklıklar nedeniyle defalarca ertelenmişti. Son anda onarılan bir valf sayesinde fırlatma gerçekleştirilebilmişti.
Aynı tür teknik zorluklar, 1981-2011 yılları arasında görev yapan Space Shuttle programında da kayıtlara geçmişti.
Hidrojen Neden Kullanılıyor?
Hidrojen son derece yanıcı ve kontrolü zor bir yakıt olmasına rağmen roket performansı açısından önemli avantaj sağlıyor. Roket mühendisliğinde “özgül itki” (specific impulse – Isp) değeri bakımından hidrojen en yüksek verimlilik sunan yakıt olarak biliniyor.
Düşük yoğunluğu sayesinde yüksek itiş gücü üreten hidrojen, uzay boşluğunda avantaj sağlarken yerdeyken ciddi güvenlik önlemleri gerektiriyor.
Siyasi ve Yapısal Etkiler
Artemis görevlerinde kullanılan Space Launch System (SLS) roketinde hidrojen tercih edilmesinin arkasında yalnızca teknik nedenler bulunmuyor. Uzay politikası uzmanlarına göre ABD Kongresi, SLS programında Space Shuttle dönemine ait altyapı ve iş gücünün korunmasını şart koştu. Bu nedenle önceki sistemlerin önemli bölümü yeni roket programına entegre edildi.
Uzmanlar, sıfırdan tasarlanmış bir sistemde farklı yakıt seçeneklerinin değerlendirilebileceğini ifade ediyor.
Teknik Zorluklar Sürüyor
Sıvı hidrojen yaklaşık eksi 253 santigrat derecede depolanıyor. Bu aşırı düşük sıcaklık, conta ve bağlantı noktalarında şekil değişimine yol açabiliyor. Son testlerde özellikle roket ile yer sistemlerini bağlayan “Tail Service Mast Umbilical” bölümünde sızıntı tespit edildi.
NASA, bazı contaların değiştirildiğini ve kısmi dolum testlerinde iyileşme sağlandığını açıkladı. Ancak ajans yetkilileri, SLS’nin hâlâ deneysel aşamada olduğunu ve tam operasyonel kabul edilmediğini vurguluyor.
Artemis II’nin yeni fırlatma tarihi henüz açıklanmadı. Teknik çalışmaların tamamlanmasının ardından takvimin güncellenmesi bekleniyor.